تبخال تناسلی بر رابطه عاطفی، اعتماد، صمیمیت و زندگی زناشویی چگونه تأثیر می‌ گذارد؟

به گزارش خط سلامت یکی از مهمترین تغییرات در ادبیات علمی سال های اخیر، فاصله گرفتن از این باور است که هرپس تناسلی صرفاً یک بیماری پوستی یا عفونی است. مدیریت این بیماری تنها به تشخیص و کنترل علائم جسمانی محدود نمی شود و پیامدهای روانشناختی و رابطه ای آن نیز می تواند نیازمند توجه و حمایت باشد.

در واقع، بسیاری از افراد پس از تشخیص هرپس، علاوه بر نگرانی درباره خود عفونت، با ترس، شرم، احساس گناه، نگرانی از آینده و دشواری در گفت و گو با شریک عاطفی خود مواجه می شوند. این عوامل در برخی موارد می توانند رابطه زوج را تحت فشار قرار دهند و حتی از خود علائم جسمانی، رنج روانی بیشتری ایجاد کنند.

وقتی اعتماد آسیب می بیند

از دیدگاه روانشناسی زوج و زوج درمانی، تشخیص هرپس تناسلی تنها یک خبر پزشکی نیست؛ بلکه می تواند نظام اعتماد میان دو نفر را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

در یک رابطه پایدار، ممکن است نخستین پرسش شریک زندگی این باشد:   این ویروس چگونه وارد رابطه ما شده است؟

این پرسش گاهی خیلی سریع به پرسش های دیگری تبدیل می شود:

ـ آیا کسی خیانت کرده است؟

ـ آیا چیزی از من پنهان شده؟

ـ پس چه زمانی این اتفاق افتاده است؟

در حالی که از نظر پزشکی، ممکن است فرد مدت طولانی بدون علامت حامل HSV باشد و اولین علائم یا عود بیماری سال ها پس از ابتلا ظاهر شود. بنابراین، زمان مشاهده نخستین علائم الزاماً زمان ابتلا به ویروس را مشخص نمی کند. ناآگاهی درباره این موضوع می تواند زمینه ساز سوءبرداشت هایی مانند خیانت، پنهان کاری یا بی صداقتی شود.

به همین دلیل، آموزش درباره ماهیت عفونت، امکان بدون علامت بودن آن و تفاوت میان زمان ابتلا و زمان بروز علائم، بخش مهمی از مراقبت از بیمار است و می تواند به کاهش سوءبرداشت های رابطه ای کمک کند.

ترس دائمی از انتقال؛ اضطرابی که وارد اتاق خواب می شود

یکی از نگرانی های مهم برخی افراد مبتلا، ترس از انتقال ویروس به شریک زندگی است. حتی زمانی که فرد ضایعه فعال ندارد یا تحت درمان ضدویروسی قرار گرفته است، ممکن است همچنان با این فکر درگیر باشد:   اگر دوباره منتقلش کنم چه؟

این نگرانی می تواند به تدریج بر زندگی جنسی زوج تاثیر بگذارد. برخی زوج ها دفعات رابطه جنسی را کاهش می دهند، برخی از تماس های جنسی اجتناب می کنند و بعضی افراد نیز به دلیل ترس از آسیب رساندن به شریک زندگی، برای مدتی رابطه جنسی را کنار می گذارند.

نکته مهم این است که احساس خطر همیشه با میزان واقعی خطر یکسان نیست. فرد ممکن است اطلاعات پزشکی دریافت کرده باشد، اما اضطراب او همچنان ادامه پیدا کند.

در چنین شرایطی، ارائه اطلاعات پزشکی ضروری است، اما گاهی کافی نیست و لازم است بخش روان شناختی این اضطراب نیز مورد توجه قرار گیرد.

راهنماهای بالینی نیز بر آموزش درباره احتمال انتقال، روش های کاهش خطر، استفاده صحیح از روش های پیشگیری و نقش درمان ضدویروسی در مدیریت بیماری تاکید دارند.

احساس گناه؛ هیجانی که رابطه را فرسوده می کند

یکی دیگر از تجربه های روان شناختی مهم در برخی افراد مبتلا، احساس گناه است. فرد ممکن است بیشتر از آنکه نگران سلامت خودش باشد، از این بترسد که مبادا شریک زندگی اش را مبتلا کند.

ـ اگر او هم مبتلا شود، تقصیر من است.

اگر این احساس گناه شدت پیدا کند، ممکن است از یک نگرانی طبیعی به نوعی خودتنبیهی روانشناختی تبدیل شود. فرد ممکن است از برقراری رابطه عاطفی اجتناب کند، وارد رابطه جدید نشود یا حتی تصور کند دیگر شایستگی داشتن یک رابطه سالم را ندارد.

در اینجا بیماری جسمی با یک باور روان شناختی مخرب پیوند می خورد: من بیمارم، پس برای رابطه مناسب نیستم.  در حالی که ابتلا به HSV به خودی خود به معنای بی ارزش بودن فرد، ناتوانی در داشتن رابطه عاطفی یا پایان زندگی جنسی نیست.

انگ اجتماعی و باورهای فرهنگی نیز می توانند در تجربه فرد از بیماری نقش داشته باشند. وقتی هرپس با مفاهیمی مانند آلودگی، بی اخلاقی یا بی ارزشی گره بخورد، احتمال تجربه شرم، اضطراب و کناره گیری می تواند افزایش پیدا کند.

کاهش صمیمیت عاطفی؛ پیامدی که همیشه دیده نمی شود

صمیمیت فقط رابطه جنسی نیست. گاهی پس از تشخیص بیماری، تغییر ابتدا در رفتارهای ساده ای مانند در آغوش گرفتن، نوازش، بوسیدن یا لمس کردن دیده می شود.

فرد ممکن است با خودش فکر کند: نکند همین تماس هم خطر داشته باشد؟

در نتیجه، فاصله ای میان زوج ایجاد می شود که در ظاهر ممکن است شبیه کاهش علاقه یا محبت باشد، اما ریشه آن ترس و نگرانی درباره انتقال بیماری است. از سوی دیگر، شریک زندگی ممکن است این فاصله را طور دیگری تفسیر کند:

ـ دیگر دوستم ندارد.

ـ دیگر مرا نمی خواهد.

ـ از من فاصله گرفته است.

در حالی که پشت این رفتار ممکن است ترس از انتقال بیماری وجود داشته باشد، نه کاهش علاقه. همین جاست که یک مسئله پزشکی می تواند به یک مسئله رابطه ای تبدیل شود. اگر زوج درباره ترس ها و نگرانی های خود گفت و گو نکنند، سوءبرداشت می تواند جای اطلاعات علمی را بگیرد و به تدریج بر اعتماد و رضایت از رابطه تاثیر بگذارد.

افشای بیماری؛ یکی از دشوارترین گفت و گوهای یک رابطه

یکی از دشوارترین موقعیت هایی که فرد مبتلا به هرپس ممکن است تجربه کند، تصمیم برای صحبت کردن با شریک عاطفی درباره بیماری است. ترس از طرد شدن، شرم و نگرانی از تغییر نگاه طرف مقابل می تواند باعث شود فرد این گفت و گو را بارها به تعویق بیندازد.

گاهی فرد میان دو ترس گرفتار می شود:  اگر بگویم، ممکن است ترکم کند.

و از طرف دیگر اگر نگویم و بعد متوجه شود، اعتمادش را از دست می دهد. این دوگانگی می تواند فشار روانی قابل توجهی ایجاد کند.  با این حال، مسئله فقط گفتن یا نگفتن نیست؛ نحوه گفت و گو نیز اهمیت دارد.

صحبت کردن درباره بیماری در فضایی همراه با سرزنش، اتهام یا اطلاعات نادرست می تواند تعارض را افزایش دهد. در مقابل، ارائه اطلاعات دقیق درباره ماهیت بیماری، احتمال انتقال، روش های کاهش خطر و گزینه های درمانی می تواند زمینه تصمیم گیری آگاهانه تر را فراهم کند.

در بعضی موارد، مشاوره روانشناختی یا زوج درمانی نیز می تواند به زوج کمک کند تا درباره بیماری بدون تبدیل کردن آن به اتهام، سرزنش یا محکومیت گفت و گو کنند.

هرپس تناسلی الزاماً به معنای پایان صمیمیت نیست

یکی از آسیب زننده ترین باورهایی که ممکن است پس از تشخیص بیماری شکل بگیرد، این تصور است که زندگی عاطفی و جنسی فرد از اینجا به بعد تمام شده است.

وقتی فرد بیماری را بخشی از هویت خود می داند، ممکن است خودش را فقط با عنوان «فرد مبتلا» ببیند و سایر بخش های هویتش، از جمله توانایی عشق ورزیدن، صمیمیت و داشتن یک رابطه سالم را نادیده بگیرد. در حالی که ابتلا به هرپس تناسلی به معنای پایان رابطه عاطفی یا جنسی نیست.

مدیریت بیماری می تواند شامل مراقبت پزشکی، آموزش درباره کاهش خطر انتقال، گفت و گوی صادقانه با شریک عاطفی و در صورت نیاز دریافت حمایت روانشناختی باشد. هدف این نیست که زوج خطر را نادیده بگیرد؛ هدف این است که خطر واقعی از ترس های اغراق شده و باورهای نادرست جدا شود.

نگاه روانشناختی دکتر مریم سامانی

گاهی چیزی که رابطه را از پا درمی آورد، خود بیماری نیست؛ معنایی است که زوج به بیماری می دهد. هرپس می تواند یک واقعیت پزشکی باشد، اما اگر این واقعیت به معنای خیانت، آلودگی، بی اعتمادی یا دیگر دوست داشتنی نبودن تبدیل شود، فشار روانی آن چند برابر خواهد شد.

در اتاق درمان، لازم است میان واقعیت پزشکی و داستانی که ذهن ما درباره آن می سازد، تفاوت بگذاریم.

یک ویروس نمی تواند درباره ارزش یک انسان تصمیم بگیرد

همچنین تشخیص هرپس، به تنهایی نمی تواند درباره وفاداری یا خیانت یک فرد حکم صادر کند. زمان بروز علائم الزاماً زمان ابتلا را مشخص نمی کند و برای نسبت دادن بیماری به یک زمان یا یک فرد خاص، نمی توان صرفاً بر اساس ظهور علائم نتیجه گیری کرد.

زوجی که با هرپس مواجه می شود، بیش از هر چیز به اطلاعات دقیق، گفت و گوی بدون سرزنش و فضای امن برای بیان ترس هایش نیاز دارد.

گاهی جمله ای که باید جایگزین ترس شود این است:  ما با یک مشکل پزشکی روبه رو شده ایم، نه با یکدیگر.

همین تغییر نگاه می تواند آغاز بازسازی اعتماد و صمیمیت باشد.

حرف آخر

هرپس تناسلی فقط مسئله ای مربوط به پوست و عفونت نیست. این بیماری می تواند وارد ذهن، رابطه، اتاق خواب و حتی تصویری شود که فرد از ارزش خودش دارد.

ترس از انتقال، احساس گناه، شرم، نگرانی از طرد شدن و سوءبرداشت درباره زمان ابتلا می توانند رابطه را تحت فشار قرار دهند   اما تشخیص بیماری الزاماً به معنای پایان رابطه نیست.

وقتی اطلاعات علمی جای حدس و گمان را بگیرد، گفت و گو جای سرزنش را بگیرد و حمایت روان شناختی در کنار مراقبت پزشکی قرار گیرد، زوج ها می توانند با واقعیت بیماری روبه رو شوند بدون آنکه اجازه دهند بیماری تمام رابطه آنها را تعریف کند.

منابع

Johnston C, Magaret A, Selke S, et al. Diagnosis and Management of Genital Herpes: Key Questions and Evidence Review. Clinical Infectious Diseases. 2022;74(Suppl 2)

Patel R, Green J, Bollen L, et al. 2024 European Guideline for the Management of Genital Herpes. International Journal of STD & AIDS. 2024

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines: Genital HSV Infections

Fife KH, Wright PF. The Psychosocial Impact of Genital Herpes. Journal of Sex & Marital Therapy. 2000

Newton DC, McCabe MP. A Theoretical Discussion of the Impact of Stigma on Psychological Adjustment to Genital Herpes. Journal of Health Psychology. 2005;10(1):17-31

Green J, Ferrier S, Kocsis A, et al. Determinants of Disclosure and Psychological Adjustment in People with Genital Herpes. Sexually Transmitted Infections

پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام کلیک کنید.

تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است