به گزارش خط سلامت بدن انسان از شگفتانگیزترین ماشینهای استقامتی طبیعت است. برخلاف بسیاری از حیوانات که در سرعت از ما پیشی میگیرند، انسان در دویدنهای طولانیمدت توانایی کمنظیری دارد؛ تواناییای که از میلیونها سال تکامل سرچشمه گرفته است. به همین دلیل دانشمندان سالهاست به دنبال پاسخ این سؤال هستند: انسان واقعاً تا چه مسافتی میتواند بدون توقف بدود؟ پاسخ این سؤال آنقدرها هم ساده نیست؛ زیرا قبل از هر چیز باید مشخص کنیم منظور از «بدون توقف» چیست.
رکوردهایی که باورشان سخت است
در سال ۲۰۰۵، «دین کارنازس»، دونده افسانهای آمریکایی، رکوردی غیررسمی ثبت کرد و توانست بدون خواب حدود ۵۶۳ کیلومتر را طی سه روز و نیم بدود.
اما این پایان ماجرا نبود. در سال ۲۰۲۳، «هاروی لوئیس» در یکی از سختترین مسابقات استقامتی جهان، موسوم به Backyard Ultra، موفق شد حدود ۷۲۴ کیلومتر را در چهار و نیم روز طی کند. در این رقابت، شرکتکنندگان باید هر ساعت یک مسیر ۶.۷ کیلومتری را کامل کنند و تنها چند دقیقه فرصت استراحت، غذا خوردن یا آماده شدن برای دور بعد را دارند. مسابقه تا زمانی ادامه پیدا میکند که تنها یک نفر بتواند به دویدن ادامه دهد.
چرا رکورد «دویدن بدون توقف» وجود ندارد؟
شاید تصور کنید دانشمندان یا کتاب رکوردهای گینس طولانیترین دویدن بدون توقف را ثبت کردهاند، اما چنین رکورد رسمیای وجود ندارد.
دلیلش ساده است؛ تقریباً همه دوندگان اولتراماراتن ناچارند در طول مسیر برای نوشیدن آب، خوردن غذا، تعویض لباس، استفاده از سرویس بهداشتی یا حتی چند دقیقه خوابیدن توقف کنند.
به همین دلیل، اگر روزی قرار باشد رکورد واقعی «دویدن کاملاً بدون توقف» ثبت شود، احتمالاً محدودیتهای فیزیولوژیک بدن، به ویژه نیاز به دفع ادرار و مدفوع، زودتر از خستگی عضلات مانع ادامه مسیر خواهند شد.
بدن انسان؛ ساخته شده برای استقامت
برخلاف تصور بسیاری از افراد، نقطه قوت انسان سرعت نیست، بلکه استقامت است. پژوهشگران معتقدند بدن ما مجموعهای از ویژگیهای منحصربهفرد دارد که آن را برای دویدنهای طولانی آماده کرده است.
عضلات بزرگ باسن، تاندونهای کشسان، رباطهای پایدارکننده گردن، قوس کف پا و پاهای نسبتاً بلند باعث میشوند انرژی هنگام دویدن به شکل بهینه مصرف شود. اما مهمترین برگ برنده انسان، سیستم تعریق است.
در حالی که بسیاری از پستانداران برای خنک شدن مجبور به نفسنفس زدن هستند، انسان میتواند با تعریق مداوم دمای بدن خود را حتی در گرمای شدید کنترل کند. همین ویژگی باعث شده اجداد ما هزاران سال پیش بتوانند ساعتها طعمههای خود را تعقیب کنند تا حیوان بر اثر خستگی از پا بیفتد؛ روشی که با نام «شکار استقامتی» شناخته میشود.
آیا بدن برای چنین فشارهایی تکامل یافته است؟
با وجود این تواناییها، همه دانشمندان موافق نیستند که بدن انسان برای دویدنهای چندصد کیلومتری طراحی شده باشد. دانیل لیبرمن، زیستشناس تکاملی دانشگاه هاروارد، معتقد است توانایی انسان در انجام چنین رکوردهایی بیشتر نتیجه استفاده افراطی از قابلیتهایی است که در اصل برای بقا تکامل یافتهاند، نه برای مسابقات چندروزه. به گفته او، بدن انسان ظرفیت فوقالعادهای دارد، اما اولتراماراتنها مرزهای طبیعی این ظرفیت را به چالش میکشند.
بالاخره چه چیزی انسان را متوقف میکند؟
شاید تصور کنید عضلات اولین بخشی هستند که از کار میافتند، اما واقعیت پیچیدهتر است. کمآبی، کمبود انرژی، آسیبهای عضلانی، تاول، التهاب مفاصل، کمخوابی، اختلالات گوارشی و حتی تغییرات دمای بدن، همگی میتوانند باعث توقف یک دونده شوند.
با این حال، بسیاری از متخصصان ورزش معتقدند مهمترین عامل، ذهن انسان است. در مسابقات استقامتی، معمولاً مغز خیلی زودتر از عضلات پیام «توقف» را صادر میکند. توانایی مدیریت درد، خستگی، یکنواختی مسیر و فشار روانی، تفاوت میان یک دونده معمولی و یک قهرمان اولتراماراتن را رقم میزند.
استقامت؛ بیش از آنکه عضلانی باشد، ذهنی است
جنی هافمن، فیزیکدان دانشگاه هاروارد و رکورددار سریعترین عبور یک زن از عرض آمریکا با دویدن، معتقد است موفقیت در چنین مسیرهایی بیش از هر چیز به توانایی مدیریت ذهن بستگی دارد.
او میگوید بدن انسان بسیار بیشتر از آنچه تصور میکنیم توانایی دارد، اما ادامه دادن در لحظاتی که مغز فرمان توقف میدهد، همان چیزی است که قهرمانان استقامت را از دیگران متمایز میکند.
جمعبندی
علم هنوز پاسخ قطعی برای این سؤال ندارد که انسان دقیقاً تا چه مسافتی میتواند بدون توقف بدود، زیرا محدودیتهای طبیعی بدن، مانند نیاز به غذا، آب و استراحت، اجازه ثبت چنین رکوردی را نمیدهند.
اما یک نکته روشن است؛ انسان یکی از استقامتیترین موجودات روی زمین است. اگرچه عضلات، قلب و ریهها نقش مهمی دارند، اما در پایان این ذهن است که تصمیم میگیرد قدم بعدی برداشته شود یا نه. شاید به همین دلیل است که در دنیای اولتراماراتن، مرز واقعی توانایی انسان نه در پاها، بلکه در اراده او تعریف میشود.
پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
