به گزارش خط سلامت، مردان بیشتر درگیر پرخاشگری مستقیم هستند. یکی از تفاوت های پایدار در مطالعات، بیشتر بودن پرخاشگری فیزیکی مستقیم در مردان است؛ در مقابل، تفاوت جنسیتی در پرخاشگری غیرمستقیم بسیار کوچک تر است.
این تفاوت به معنای آن نیست که زنان پرخاشگری نمی کنند. شکل بروز رفتار می تواند متفاوت باشد و عواملی مانند نوع تعارض و میزان تحریک، فاصله میان زنان و مردان را تغییر می دهد.
جرم در زنان چه مسیر متفاوتی دارد؟
در مطالعات مربوط به زنان درگیر نظام قضایی، سابقه تروما، خشونت یا سوءاستفاده، بی ثباتی خانوادگی، مشکلات اقتصادی، مصرف مواد و مشکلات سلامت روان از عواملی هستند که بیشتر مورد توجه قرار گرفته اند.
این یعنی برای فهم جرم در زنان، فقط خود رفتار مجرمانه کافی نیست؛ باید مسیر زندگی و شرایطی را که فرد در آن قرار داشته نیز بررسی کرد.
اعتیاد؛ یکی از عوامل مهم در رفتار مجرمانه
مصرف مواد و اختلالات مصرف مواد می توانند با پرخاشگری و رفتار ضد اجتماعی ارتباط داشته باشند. البته این رابطه برای زنان و مردان یکسان نیست و عوامل زیستی، روانی و اجتماعی همزمان بر آن اثر می گذارند. پژوهش ها همچنان نشان می دهند اختلالات مصرف مواد در مردان شایع تر است، هرچند فاصله جنسیتی در برخی الگوهای مصرف در حال کاهش است.
بنابراین نمی توان گفت مصرف مواد به خودی خود باعث جرم می شود؛ بلکه باید نوع ماده، میزان مصرف، اختلالات همزمان و شرایط فرد بررسی شود.
مغز چقدر در رفتار ضد اجتماعی نقش دارد؟
پژوهش های علوم اعصاب نشان داده اند که برخی ویژگی های رفتار ضد اجتماعی و روان آزاری با تفاوت هایی در عملکرد مدارهای مغزی مرتبط با هیجان، تصمیم گیری و کنترل رفتار همراه هستند.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد: مشاهده یک تفاوت مغزی به معنای مجرم بودن فرد نیست.
رفتار ضد اجتماعی نتیجه تعامل پیچیده زیست شناسی و محیط است و پژوهش های ژنتیکی و خانوادگی نیز نشان داده اند که نمی توان تفاوت های رفتاری زنان و مردان را صرفا با ژن، هورمون یا مغز توضیح داد.
تستوسترون؛ متهم همیشگی اما نه یک توضیح کامل
تستوسترون بارها در مطالعات مربوط به پرخاشگری بررسی شده است، اما رابطه آن با رفتار خشونت آمیز ساده و قطعی نیست.
یک مرور پژوهشی درباره پرخاشگری زنان نشان داده است که ارتباط مثبت میان تستوسترون و پرخاشگری در زنان و مردان وجود دارد، اما این ارتباط کوچک است و عوامل دیگری نیز نقش دارند. حتی درباره اکسی توسین نیز نمی توان آن را صرفا هورمون مهربانی دانست؛ اثر آن می تواند به شرایط اجتماعی و موقعیت بستگی داشته باشد.
پس جمله هایی مانند بالا بودن یک هورمون یعنی فرد مستعد جرم است، از نظر علمی قابل دفاع نیست.
دوران کودکی؛ جایی که مسیر رفتار ضد اجتماعی می تواند شکل بگیرد
تجربه های کودکی اهمیت زیادی دارند. قرار گرفتن مداوم در معرض خشونت، بی توجهی، سوءاستفاده و الگوهای پرخاشگرانه می تواند با افزایش خطر رفتارهای ضد اجتماعی همراه باشد.
اما اینجا هم رابطه قطعی نیست. بسیاری از کودکانی که تروما را تجربه می کنند هرگز مجرم نمی شوند.
پژوهش ها همچنین نشان می دهند سابقه سوءاستفاده فیزیکی می تواند ارتباط میان برخی ویژگی های روان آزاری و پرخاشگری را در زنان و مردان تغییر دهد.
آیا زنان مجرم بیشتر مشکلات روانی دارند؟
برخی مطالعات در جمعیت های زندانی و قضایی نشان داده اند که زنان درگیر نظام قضایی ممکن است با نرخ بالاتری از برخی مشکلات سلامت روان، خودآسیب رسانی، افکار خودکشی، تروما و افسردگی مواجه باشند. اما این یافته به معنای آن نیست که اختلال روانی علت جرم است.
حتی یک مرور نظام مند جدید درباره اختلالات شخصیت و خشونت نشان داده است که رابطه میان جنسیت، اختلال شخصیت و رفتار خشونت آمیز پیچیده تر از یک تفاوت ساده زن و مرد است.
یک تفاوت مهم؛ نوع پرخاشگری
در پژوهش های مربوط به کودکان و نوجوانان، پسران به طور متوسط پرخاشگری مستقیم بیشتری نشان داده اند، در حالی که تفاوت در پرخاشگری غیرمستقیم بسیار کوچک تر بوده است.
به همین دلیل وقتی درباره تفاوت مجرمان زن و مرد حرف می زنیم، نباید فقط تعداد رفتارها را مقایسه کنیم؛ باید بپرسیم جرم چه نوعی است، علیه چه کسی رخ داده، در چه شرایطی اتفاق افتاده و چه عواملی پیش از آن وجود داشته است.
خودسنجی؛ آیا خشم دارد به رفتار آسیب زننده تبدیل می شود؟
اگر درباره خود یا یکی از نزدیکان نگران هستید، این سوال ها را جدی بگیرید:
آیا خشم به تهدید یا خشونت فیزیکی تبدیل می شود؟
آیا مصرف مواد همراه با رفتارهای تکانشی است؟
آیا فرد سابقه خشونت دوران کودکی یا تروما دارد؟
آیا بعد از رفتار خشونت آمیز، کنترل رفتار برایش دشوار است؟
آیا رفتارهای ضد اجتماعی از دوران کودکی یا نوجوانی شروع شده اند؟
آیا همزمان مشکلات جدی در روابط، کار یا قانون وجود دارد؟
این سوال ها تشخیص روان شناختی یا پیش بینی جرم نیستند، اما می توانند نشان دهند که ارزیابی تخصصی لازم است.
نگاه روانشناختی دکتر مریم سامانی- روانشناس بالینی-
اگر بخواهیم جرم را فقط با جمله مردان خشن ترند یا زنان احساسی ترند توضیح دهیم، بخش بزرگی از واقعیت را از دست می دهیم.
رفتار مجرمانه معمولا محصول یک عامل واحد نیست. زیست شناسی، تجربه های کودکی، تروما، یادگیری، مصرف مواد، ویژگی های شخصیتی، کنترل تکانه و شرایط اجتماعی می توانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
تفاوت زن و مرد بیشتر زمانی معنا پیدا می کند که بدانیم دقیقا درباره چه نوع رفتار، چه شرایطی و چه جمعیتی صحبت می کنیم.
بنابراین هدف روان شناسی جنایی، پیدا کردن یک مجرم از روی جنسیت یا یک ویژگی زیستی نیست؛ هدف، شناخت عوامل خطر و محافظت و طراحی مداخلاتی است که بتوانند احتمال رفتار آسیب زننده را کاهش دهند.
پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
