به گزارش خط سلامت از ChatGPT پاسخ می آید. اما آرام نمی شود. سؤال دیگری می پرسد. بعد یک سناریوی دیگر را توضیح می دهد. بعد می پرسد اگر طرف مقابل جواب ندهد چه؟ اگر سرد جواب بدهد چه؟ اگر اصلا پیام ندادن بهتر باشد چه؟
او در حال گرفتن اطلاعات نیست. دنبال چیزی دیگر است: اطمینان.
سؤال کوچک از ChatGPT که می تواند چیز بزرگی درباره ما بگوید
اینکه برای یک تصمیم از ChatGPT کمک بگیریم، به خودی خود عجیب نیست. مشکل از جایی شروع می شود که تقریباً برای هر تصمیمی احساس کنیم بدون گرفتن یک پاسخ بیرونی نمی توانیم جلو برویم. این پیام را بفرستم؟ به نظرت همسرم از من ناراحت است؟ شغل ام را عوض کنم؟ جواب این آدم را بدهم؟ من مقصر بودم؟ این رفتار طبیعی است؟ اگر این سؤال ها دائماً تکرار شوند، شاید مسئله اصلی کمبود اطلاعات نباشد. شاید مسئله این باشد که فرد تحمل تصمیم گرفتن بدون اطمینان را ندارد.
چرا بعد از گرفتن یک جواب از ChatGPT ، باز هم سؤال دیگری داریم؟
بعضی وقت ها پاسخ فقط برای چند دقیقه اضطراب را پایین می آورد. فرد جواب می گیرد و آرام می شود. اما بعد ذهن دوباره سؤال تازه ای پیدا می کند.
ولی اگر این طور باشد چه؟ اگر برداشت من اشتباه باشد چه؟ اگر یک نکته را نگفته باشم چه؟ و دوباره سؤال. این چرخه می تواند شبیه اطمینان طلبی عمل کند. فرد به جای اینکه با ابهام روبه رو شود، تلاش می کند با گرفتن پاسخ های بیشتر احساس قطعیت کند. مشکل اینجاست که زندگی هیچ وقت به طور کامل قطعی نمی شود و اگر برای هر تردید، فوراً یک پاسخ بخواهیم، ممکن است تحمل ابهام در ما کمتر شود.
مغز ما از نمی دانم خوش اش نمی آید
تصمیم گرفتن همیشه با مقداری ندانستن همراه است. تو نمی دانی اگر شغلت را عوض کنی دقیقاً چه اتفاقی می افتد. نمی دانی اگر از یک رابطه خارج شوی، چند ماه بعد چه احساسی خواهی داشت. نمی دانی اگر به کسی پیام بدهی، چه پاسخی خواهی گرفت.
اما بسیاری از ما دوست داریم یک نفر بیاید و بگوید: این کار درست است.
آن جمله برای چند لحظه آرامش می دهد. ولی روان سالم فقط توانایی پیدا کردن جواب نیست.
یکی از نشانه های بلوغ روانی این است که بتوانیم گاهی بگوییم: نمی دانم، اما می توانم با این ندانستن زندگی کنم و تصمیم بگیرم.
خطر واقعی شاید جواب اشتباه ChatGPT نباشد
طبیعی است که درباره خطاهای هوش مصنوعی نگران باشیم. اما یک خطر روانشناختی دیگر هم وجود دارد: اینکه جواب گرفتن بیش از حد آسان شود.
وقتی برای هر تردید می توانیم در چند ثانیه یک پاسخ بگیریم، ممکن است به تدریج تحمل مکث، فکر کردن و تصمیم گرفتن را از دست بدهیم. اینجا دیگر مسئله فقط درست یا غلط بودن پاسخ نیست. مسئله این است که آیا ما هنوز داریم خودمان فکر می کنیم یا نه.
پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام کلیک کنید.تلنگر روانشناسی
دکتر مریم سامانی، روانشناس بالینی، می گوید: یکی از جاهایی که من درباره استفاده از هوش مصنوعی حساس می شوم، زمانی است که فرد به جای استفاده از AI برای بهتر فکر کردن، از آن برای فرار از اضطراب تصمیم گیری استفاده می کند. اگر هر بار که شک می کنیم، یک پاسخ بیرونی بگیریم، ممکن است مغز ما یاد بگیرد که تردید قابل تحمل نیست و باید فورا خاموش شود. در این حالت، مشکل اصلی دیگر خود هوش مصنوعی نیست؛ مشکل این است که فرد کم کم اعتماد به قضاوت خودش را به گرفتن اطمینان از بیرون گره می زند. ما باید به آدم ها کمک کنیم بتوانند بگویند ممکن است اشتباه کنم، اما می توانم تصمیم بگیرم، نه اینکه برای هر تصمیم منتظر باشیم یک سیستم به ما بگوید حق با ماست. این یکی از مهمترین مرزهای استفاده سالم و ناسالم از AI است.
وقتی هوش مصنوعی به جای کمک به فکر کردن، جای فکر کردن می نشیند
فرض کن از ChatGPT بخواهی برای یک تصمیم مهم، گزینه های مختلف را برایت بررسی کند. این می تواند مفید باشد.
اما اگر در پایان بگویی: حالا خودت انتخاب کن.
اتفاق دیگری افتاده است. چون زندگی تو را تو باید زندگی کنی. تو هستی که باید پیامد تصمیم را تحمل کنی. تو هستی که باید با ارزش های خودت کنار بیایی و تو هستی که اگر اشتباه کردی، باید دوباره مسیرت را اصلاح کنی. هوش مصنوعی می تواند نقشه را بهتر جلوی تو بگذارد اما نباید فرمان زندگی را از دستت بگیرد.
اگر جای من بودی چه کار می کردی؟ سؤال درستی نیست
این سؤال را زیاد می پرسیم. اما سؤال دقیق تر می تواند این باشد: چه چیزهایی را باید در نظر بگیرم تا خودم بتوانم تصمیم بگیرم؟
تفاوت این دو جمله بسیار عمیق است. در جمله اول، از دیگری می خواهیم جای ما تصمیم بگیرد. در جمله دوم، از دیگری کمک می خواهیم تا قدرت تصمیم گیری خودمان بیشتر شود. این همان تفاوت میان وابستگی و استفاده آگاهانه است.
آیا داریم اعتماد به خود را برون سپاری می کنیم؟
شاید این یکی از سؤال های مهم عصر هوش مصنوعی باشد. قبلا برای گرفتن نظر باید منتظر یک انسان می ماندیم. حالا یک سیستم همیشه در دسترس داریم که می توانیم هر لحظه از آن سؤال کنیم. این فوق العاده است. اما همین راحتی یک دام احتمالی هم دارد.
ممکن است به جایی برسیم که دیگر از خودمان نپرسیم: من چه می خواهم؟ چه چیزی برای من مهم است؟ با کدام نتیجه می توانم زندگی کنم؟
بلکه بلافاصله بپرسیم: ChatGPT چه می گوید؟ و این دو سؤال اصلا یکی نیستند.
شاید مهارت مهم آینده، جواب گرفتن نباشد
ما در دوره ای زندگی می کنیم که جواب گرفتن آسان تر از همیشه شده است. اما هنوز باید یاد بگیریم با چیزهایی زندگی کنیم که جواب قطعی ندارند. عشق. رابطه. پیری. شغل. مهاجرت. فرزند. شکست. آینده.
هیچ هوش مصنوعی نمی تواند برای همه اینها یک پاسخ قطعی بدهد. یکی از مهمترین مهارت های روانشناختی آینده این است که بتوانیم از AI استفاده کنیم، بدون اینکه قدرت قضاوت خودمان را به آن واگذار کنیم. چون اعتماد به خود به معنای این نیست که همیشه مطمئن باشیم. اعتماد به خود یعنی بتوانیم حتی وقتی مطمئن نیستیم، مسئولیت انتخاب خودمان را بپذیریم.
خطر واقعی آن روزی شروع می شود که ChatGPT دیگر فقط جواب سؤال های ما نباشد؛ بلکه تبدیل شود به صدایی که قبل از صدای خودمان به آن گوش می دهیم.
تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
