قیمت طلای ۱۸ عیار امروز ۲۷ مهر ۱۴۰۵/ چرا وقتی طلا بالا می رود، احساس می کنیم از زندگی عقب مانده ایم؟

به گزارش خط سلامت،  طبق گزارش منتشر شده در ۲۷ مهر ۱۴۰۵، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در یکی از گزارش های بازار حدود ۲۵ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان اعلام شد. هم زمان، گزارش رویترز از افزایش حدود ۰.۴ درصدی قیمت جهانی طلا در معاملات روز دوشنبه حکایت داشت. قیمت داخلی طلا و قیمت جهانی آن لزوما هم جهت حرکت نمی کنند؛ نرخ ارز و شرایط بازار داخلی نیز بر قیمت ایران اثر می گذارند.

شاید عجیب به نظر برسد، اما بالا رفتن قیمت طلا فقط صاحبان طلا را خوشحال نمی کند و پایین آمدن آن هم فقط خریداران را ناراحت نمی کند. گاهی کسی که هیچ طلایی ندارد، با دیدن افزایش قیمت احساس می کند فرصت بزرگی را از دست داده است؛ فردی که طلا خریده، از ترس کاهش قیمت مدام بازار را بررسی می کند و کسی که قصد خرید دارد، میان ترس از گران تر شدن و نگرانی از خرید در سقف قیمت گرفتار می شود. اینجا دیگر فقط با یک نمودار اقتصادی روبه رو نیستیم؛ پای مقایسه اجتماعی، ترس از جاماندن و اضطراب آینده هم در میان است.

چرا افزایش قیمت طلا می تواند حسرت ایجاد کند؟

تصور کنید دو دوست در ابتدای سال درباره خرید طلا صحبت کرده اند. یکی خرید کرده و دیگری تصمیمش را به تعویق انداخته است. چند ماه بعد، قیمت بالا می رود. فردی که طلا خریده ممکن است احساس رضایت کند؛ اما دیگری شاید مدام با خودش تکرار کند: «اگر همان روز خریده بودم، الان چقدر جلوتر بودم؟»

در این موقعیت، فرد فقط قیمت امروز را نمی بیند؛ ذهنش یک زندگی جایگزین می سازد که در آن تصمیم دیگری گرفته و نتیجه بهتری به دست آورده است. روان شناسان این فرایند را با مفهوم تفکر خلاف واقع توضیح می دهند؛ یعنی تصور اینکه اگر در گذشته انتخاب متفاوتی داشتیم، اکنون چه وضعیتی پیدا می کردیم.

این نوع فکر کردن همیشه مضر نیست. گاهی به یادگیری از اشتباه ها کمک می کند. اما وقتی به نشخوار ذهنی تبدیل شود، فرد بارها تصمیم گذشته را مرور می کند، بدون آنکه بتواند چیزی را تغییر دهد.

مشکل از جایی شروع می شود که افزایش قیمت یک دارایی به معیاری برای قضاوت درباره هوش، توانایی یا ارزش شخصی تبدیل می شود. در این حالت، نخریدن طلا دیگر صرفا یک تصمیم مالی نیست؛ فرد ممکن است آن را نشانه ناتوانی خودش بداند.

ترس از جاماندن/ چرا همه ناگهان به فکر خرید می افتند؟

وقتی قیمت یک دارایی به طور گسترده در اخبار و شبکه های اجتماعی مطرح می شود، افراد بیشتری درباره خرید آن فکر می کنند. دیدن سود دیگران می تواند این احساس را ایجاد کند که فرصت مهمی در حال ازدست رفتن است.

این وضعیت با پدیده ای شناخته شده در اقتصاد رفتاری ارتباط دارد: ترس از جاماندن یا FOMO. فرد در چنین شرایطی ممکن است به جای پرسیدن اینکه آیا خرید با درآمد، نیاز و افق زمانی او تناسب دارد، از خودش بپرسد: اگر الان نخرم و قیمت باز هم بالا برود، چه؟ این پرسش توجه را از ارزیابی منطقی به ترس از ازدست دادن فرصت منتقل می کند.

با این حال، نباید هر خریدی را ناشی از هیجان دانست. افراد ممکن است برای حفظ ارزش پس انداز، برنامه ریزی بلندمدت یا نیازهای واقعی خود طلا بخرند. مسئله این است که آیا تصمیم بر پایه اطلاعات و توان مالی گرفته شده یا فشار روانی ناشی از رفتار دیگران بر آن غلبه کرده است.

چرا ضرر را شدیدتر از سود احساس می کنیم؟

فرض کنید فردی از سرمایه گذاری خود سودی به دست می آورد، اما چند روز بعد بخشی از همان سود را از دست می دهد. ممکن است افت قیمت برای او آزاردهنده تر از خوشحالی اولیه باشد.

یکی از توضیح های شناخته شده در اقتصاد رفتاری، «زیان گریزی» است. در بسیاری از موقعیت ها، افراد زیان را شدیدتر از سود هم اندازه تجربه می کنند. این گرایش می تواند تصمیم گیری مالی را تحت تاثیر قرار دهد برای مثال، فردی که از کاهش قیمت می ترسد ممکن است بدون بررسی شرایط، دارایی خود را بفروشد. فرد دیگری که در قیمت بالا خرید کرده، ممکن است صرفا برای فرار از پذیرش زیان، مدت طولانی تری به نگهداری آن ادامه دهد.

البته رفتار مالی افراد یکسان نیست و این مفهوم به تنهایی نمی تواند تصمیم هر سرمایه گذار را توضیح دهد. نیاز نقدینگی، سطح درآمد، تحمل ریسک و شرایط واقعی بازار هم اهمیت دارند.

وقتی قیمت طلا به معیار ارزشمندی تبدیل می شود

یکی از جنبه های کمتر دیده شده این موضوع، مقایسه مالی است. در شبکه های اجتماعی ممکن است با روایت افرادی روبه رو شویم که از سود خرید طلا، ارز یا دارایی های دیگر می گویند. آنچه کمتر دیده می شود، زیان ها، تصمیم های ناموفق و افرادی است که وارد بازار نشده اند.

در نتیجه، فرد ممکن است تصویری ناقص از موفقیت دیگران بسازد و موقعیت خود را با همان تصویر مقایسه کند. اگر این مقایسه دائمی شود، حتی فردی که توانسته هزینه های زندگی خود را مدیریت کند، ممکن است احساس شکست داشته باشد؛ فقط به این دلیل که شخص دیگری سود بیشتری به دست آورده است.

اما موفقیت مالی را نمی توان تنها با افزایش قیمت یک دارایی سنجید. میزان ریسک، نیازهای زندگی، بدهی ها، امنیت درآمد و توانایی حفظ پس انداز نیز اهمیت دارند.

چگونه زیر فشار نوسان قیمت ها تصمیم بهتری بگیریم؟

۱. پیش از خرید، هدف خود را روشن کنید. آیا برای پس انداز بلندمدت برنامه دارید یا فقط از افزایش اخیر قیمت می ترسید؟

۲. میان خبر و پیش بینی تفاوت بگذارید. افزایش قیمت امروز به تنهایی تضمین نمی کند که قیمت فردا هم افزایش یابد.

۳. تصمیم را با توان مالی خود بسنجید. پولی را که برای هزینه های ضروری یا تعهدات نزدیک نیاز دارید، صرفا به دلیل ترس از جاماندن وارد یک سرمایه گذاری پرنوسان نکنید.

۴. مقایسه با دیگران را محدود کنید. سود یک فرد در شبکه های اجتماعی، تصویر کاملی از وضعیت مالی او یا مناسب بودن تصمیمش ارائه نمی دهد.

۵. اگر پیگیری قیمت ها اضطراب شما را تشدید می کند، زمان مشخصی برای بررسی بازار تعیین کنید. بررسی مداوم لزوما کنترل بیشتری ایجاد نمی کند.

مسئله فقط قیمت طلا نیست

طلا ممکن است برای یک نفر ابزار پس انداز، برای دیگری راهی برای حفظ ارزش دارایی و برای فردی دیگر منبع نگرانی باشد. واکنش روانی ما به قیمت ها به شرایط مالی، تجربه های گذشته، انتظارات و نحوه مقایسه خودمان با دیگران بستگی دارد.

افزایش قیمت می تواند فرصت ایجاد کند، اما هم زمان حسرت کسانی را که قبلا خرید نکرده اند برانگیزد. کاهش قیمت نیز ممکن است برای برخی افراد فرصت خرید باشد و برای برخی دیگر نگرانی از زیان.

نکته مهم این است که نباید ارزش خودمان را با زمان خرید طلا یا سودی که دیگران گزارش می کنند اندازه بگیریم. تصمیم مالی خوب، تصمیمی نیست که همیشه بیشترین سود ممکن را ایجاد کند؛ تصمیمی است که با اطلاعات موجود، توان واقعی مالی و نیازهای زندگی ما تناسب داشته باشد.   آیا ما طلا می خریم تا امنیت مالی بیشتری داشته باشیم، یا گاهی آن را می خریم تا از احساس عقب ماندن از دیگران فرار کنیم؟

پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.

تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است