به گزارش خط سلامت، بسیاری از افراد تصور می کنند استرس فقط یک تجربه روانی است احساسی شبیه نگرانی، دلشوره یا آشفتگی ذهنی. اما بدن انسان میان مغز و اندام های مختلف ارتباطی دائمی برقرار کرده است. وقتی مغز شرایطی را تهدیدکننده یا خارج از کنترل تشخیص می دهد، مجموعه ای از واکنش های عصبی و هورمونی فعال می شوند تا بدن برای مقابله با خطر آماده شود.
این واکنش در موقعیت های کوتاه مدت می تواند مفید باشد اما وقتی فشار روانی ادامه پیدا می کند و بدن فرصت بازگشت به وضعیت آرامش را پیدا نمی کند، ممکن است سلامت جسمی نیز آسیب ببیند. انجمن روان شناسی آمریکا تاکید می کند که استرس مزمن می تواند بر چندین دستگاه بدن اثر بگذارد.
۱. قلب زیر فشار استرس تپش و افزایش فشار خون
وقتی فرد با موقعیتی پراسترس روبه رو می شود، سیستم عصبی سمپاتیک فعال شده و هورمون هایی مانند آدرنالین و کورتیزول ترشح می شوند. در نتیجه، ضربان قلب افزایش پیدا می کند، رگ های خونی تغییر وضعیت می دهند و فشار خون بالا می رود.
این واکنش در کوتاه مدت بدن را برای مقابله با خطر آماده می کند اما تکرار و تداوم آن ممکن است فشار بیشتری به دستگاه قلبی عروقی وارد کند. استرس مزمن با افزایش خطر فشار خون بالا و بیماری های قلبی ارتباط دارد، هرچند به تنهایی علت قطعی این بیماری ها نیست.
۲. معده و روده وقتی اضطراب به شکم می رسد
تا به حال پیش آمده پیش از یک اتفاق مهم، دل پیچه بگیرید یا احساس کنید معده تان گره خورده است؟ این تجربه اتفاقی نیست. مغز و دستگاه گوارش از طریق مسیرهای عصبی و هورمونی با یکدیگر ارتباط دارند.
استرس می تواند این ارتباط را تغییر دهد و باعث تشدید علائمی مانند نفخ، دل درد، اسهال، یبوست یا سوزش معده شود. در بعضی افراد نیز فشار روانی اشتها را کاهش می دهد و در برخی دیگر میل به خوردن غذاهای پرکالری را افزایش می دهد.
۳. دردهای عضلانی بدن حتی هنگام نشستن هم آماده فرار است
یکی از واکنش های طبیعی بدن به استرس، انقباض عضلات است. این واکنش در شرایط خطر به محافظت و آماده سازی بدن کمک می کند اما اگر تنش روانی طولانی شود، عضلات ممکن است برای مدت زیادی در حالت انقباض باقی بمانند.
نتیجه می تواند سردرد، درد گردن، گرفتگی شانه ها و کمردرد باشد. گاهی فرد ساعت ها پشت میز نشسته یا استراحت می کند، اما همچنان احساس خستگی و کوفتگی دارد زیرا تنش عضلانی ناشی از استرس به طور کامل رها نشده است.
۴. خواب و سیستم ایمنی استرس فرصت ترمیم را می گیرد
استرس مداوم می تواند خواب را مختل کند. ذهن نگران هنگام شب نیز به مرور اتفاقات، پیش بینی خطرها و حل مسئله ادامه می دهد و به همین دلیل به خواب رفتن یا خواب عمیق دشوار می شود.
از سوی دیگر، استرس مزمن می تواند تنظیم فعالیت سیستم ایمنی و ارتباط آن با محور هورمونی استرس را مختل کند. بنابراین ممکن است بدن در برابر فشارهای مداوم آسیب پذیرتر شود. البته نباید هر سرماخوردگی یا اختلال خواب را به استرس نسبت داد عوامل متعددی در این مشکلات نقش دارند.
چگونه به بدن فرصت بازگشت به آرامش بدهیم؟
برای کاهش فشار استرس، چند اقدام ساده اما مستمر می تواند کمک کننده باشد: تنفس آهسته و منظم، فعالیت بدنی متناسب با توان جسمی، خواب با برنامه منظم، کاهش مصرف کافئین در ساعات پایانی روز و گفت و گو با فردی قابل اعتماد. اگر استرس طولانی شده یا عملکرد روزانه را مختل کرده است، مراجعه به روان شناس و استفاده از درمان های مبتنی بر شواهد مانند درمان شناختی رفتاری می تواند مفید باشد.
استرس فقط در ذهن باقی نمی ماند
استرس کوتاه مدت بخشی طبیعی از سازوکار بقاست مسئله از جایی آغاز می شود که بدن مدام در وضعیت هشدار باقی بماند. قلب، دستگاه گوارش، عضلات، خواب و سیستم ایمنی همگی می توانند از این فشار تاثیر بگیرند. شناخت نشانه های جسمی استرس کمک می کند پیش از تبدیل شدن فشار روانی به یک مشکل پایدار، برای مراقبت از سلامت خود اقدام کنیم.
برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است