به گزارش خط سلامت، تفاوت میل جنسی لزوما به معنای وجود مشکل در رابطه یا کم شدن عشق نیست. میل جنسی تحت تاثیر عواملی مانند وضعیت روانی و جسمانی، کیفیت رابطه، استرس، خستگی، داروها، تجربه های گذشته و تفاوت های فردی قرار دارد. پرسش مهم این است که این تفاوت چه زمانی طبیعی است و چه زمانی به مسئله ای آزاردهنده برای یکی یا هر دو نفر تبدیل می شود؟
من بیشتر می خواهم و همسرم کمتر. این جمله ساده، گاهی پشتوانه ماه ها دلخوری، احساس طردشدگی، گناه، فشار و سوءتفاهم است. یکی ممکن است فکر کند همسرش دیگر دوستش ندارد و دیگری احساس کند مدام تحت فشار قرار دارد. یکی به دنبال نزدیکی است و دیگری به فرصتی برای آرامش و نفس کشیدن نیاز دارد.
برای پاسخ به این پرسش ها با دکتر مریم سامانی، روانشناس بالینی، استاد دانشگاه و زوج درمانگر گفت و گو کرده ایم.
- خانم دکتر، آیا طبیعی است که زن و شوهر همیشه به یک اندازه میل جنسی نداشته باشند؟
دکتر مریم سامانی: بله. انتظار اینکه دو نفر در تمام دوره های زندگی دقیقا میزان یکسانی از میل جنسی داشته باشند، واقع بینانه نیست. میل جنسی ویژگی ثابت و عددی نیست که از آغاز ازدواج تا پایان زندگی بدون تغییر بماند.
سن، وضعیت جسمانی، خواب، فشار روانی، داروها، وضعیت هورمونی، کیفیت رابطه، تجربه های جنسی و شرایط زندگی می توانند بر میل اثر بگذارند. بنابراین تفاوت میل به خودی خود بیماری نیست. مهم این است که زوج چگونه با آن برخورد کنند. تفاوت زمانی به مسئله تبدیل می شود که به طردشدگی، فشار، اجبار یا کشمکش قدرت بینجامد.
- اگر یکی هفته ای چند بار رابطه بخواهد و دیگری خیلی کمتر، نباید بلافاصله نگران شد؟
دکتر مریم سامانی: دقیقا. نباید فقط تعداد دفعات را در نظر گرفت. باید دید این تفاوت برای هر یک از زوجین چه معنایی پیدا کرده است.
ممکن است زوجی با وجود تفاوت میل، با احترام درباره نیازهایشان گفت و گو کنند و راهی پیدا کنند که هر دو احساس کنند دیده می شوند. اما در رابطه ای دیگر، همین تفاوت به این برداشت ها منجر شود که تو من را نمی خواهی یا تو فقط به رابطه جنسی فکر می کنی. در این شرایط، موضوع فقط میزان میل نیست؛ معنایی است که هر کدام از زوجین به رفتار دیگری می دهند.
- چرا فردی که میل بیشتری دارد گاهی احساس می کند همسرش او را دوست ندارد؟
دکتر مریم سامانی: برای بعضی افراد، رابطه جنسی فقط تجربه ای جسمانی نیست و با عشق، جذابیت، پذیرفته شدن و خواستنی بودن پیوند دارد. بنابراین وقتی همسرشان به رابطه پاسخ مثبت نمی دهد، ممکن است آن را به شکل یک پیام عاطفی تفسیر کنند: دیگر جذاب نیستم، دوستم ندارد یا حتما فرد دیگری را می خواهد.
اما ممکن است علت چیز دیگری باشد؛ مثلا خستگی، اضطراب، درد، کاهش میل یا تفاوت در شیوه تجربه میل جنسی. در زوج درمانی، یکی از کارهای مهم این است که میان رفتار واقعی و تفسیری که فرد از آن رفتار دارد تفاوت گذاشته شود.
- طرفی که میل کمتری دارد چه احساسی پیدا می کند؟
دکتر مریم سامانی: او هم ممکن است به تدریج احساس کند کافی نیست و از خودش بپرسد چرا مثل همسرم میل ندارم، آیا مشکلی در من وجود دارد یا چرا مثل قبل نیستم؟ اگر هر بار که پاسخ منفی می دهد با ناراحتی، قهر یا سرزنش روبه رو شود، رابطه جنسی ممکن است کم کم با اضطراب همراه شود.
در چنین شرایطی، فرد حتی پیش از شروع رابطه نگران واکنش همسرش می شود. این نگرانی هم می تواند تجربه میل و برانگیختگی را دشوارتر کند.
- آیا فشار برای رابطه جنسی می تواند نتیجه معکوس داشته باشد؟
دکتر مریم سامانی: بله. میل جنسی با اجبار سازگار نیست. اگر فرد احساس کند باید میل داشته باشد، باید تحریک شود یا برای جلوگیری از دعوا باید به خواسته همسر پاسخ دهد، رابطه ممکن است از تجربه ای لذت بخش به وظیفه تبدیل شود.
در این وضعیت، ذهن بجای توجه به تجربه، مشغول ارزیابی می شود: آیا الان میل دارم؟ چرا هنوز برانگیخته نشده ام؟ اگر نه بگویم چه اتفاقی می افتد؟ چنین فشاری می تواند شکل گیری میل را دشوارتر کند.
- آیا خواسته فردی که میل بیشتری دارد همیشه باید کنار گذاشته شود؟
دکتر مریم سامانی: این هم یک برداشت افراطی است. نیازهای هر دو نفر اهمیت دارد. کمتر بودن میل یک نفر به این معنا نیست که نیاز طرف مقابل باید نادیده گرفته شود؛ همانطور که میل بیشتر یک نفر هم مجوز فشار آوردن به دیگری نیست.
در رابطه سالم، هر دو نفر می توانند درباره نیازهایشان حرف بزنند، بی آنکه یکی متهم شود و دیگری احساس اجبار کند. رضایت باید دوطرفه باشد و گفت و گو درباره نیازها نیز به مشارکت هر دو نفر نیاز دارد.
- تفاوت میل جنسی از چه زمانی به مسئله ای جدی تبدیل می شود؟
وقتی به فرد یا رابطه آسیب بزند. برای مثال، یکی از زوجین پیوسته احساس طردشدگی کند یا دیگری مدام زیر فشار باشد؛ رابطه جنسی به موضوع همیشگی دعوا تبدیل شود؛ فرد از نزدیکی بترسد؛ یا کاهش میل ناگهانی و پایدار باشد. اگر تغییر میل با افسردگی، اضطراب، درد، تغییرات جسمانی یا مصرف داروی جدید همراه باشد، بهتر است علت آن بررسی شود.
- آیا مردان همیشه میل بیشتری از زنان دارند؟
دکتر مریم سامانی: خیر. این یک کلیشه است. تفاوت های فردی مهمتر از چنین تعمیم هایی هستند. در یک زوج ممکن است زن میل بیشتری داشته باشد و در زوجی دیگر مرد. حتی میل یک فرد هم ممکن است در دوره های مختلف زندگی تغییر کند بنابراین نباید جنسیت را پاسخ آماده ای برای توضیح تفاوت میل دانست.
- آیا تفاوت میل جنسی می تواند از ابتدای ازدواج وجود داشته باشد؟
دکتر مریم سامانی: بله. بعضی زوج ها از ابتدا در میزان یا شیوه تجربه میل تفاوت دارند. گاهی هم این تفاوت بعدها ایجاد می شود. برای نمونه، تولد فرزند، تغییر شغل، بیماری، افزایش استرس یا تغییرات هورمونی می تواند با تغییر میل همراه شود.
وقتی زوجی می گوید قبلا این طور نبودیم، معمولا می پرسم چه چیزی در زندگی تان تغییر کرده است؟ این پرسش گاهی از پرسیدن اینکه چه کسی مقصر است، راهگشاتر است.
- بعضی افراد می گویند همسرم فقط وقتی خودش بخواهد رابطه می خواهد. آیا این می تواند نشانه مشکل باشد؟
دکتر مریم سامانی: اگر یکی از زوجین احساس کند نیازهایش همیشه نادیده گرفته می شود، موضوع باید جدی گرفته شود؛ اما بهتر است از قضاوت عجولانه پرهیز کنیم.
برخی افراد بیشتر میل خودجوش را تجربه می کنند؛ یعنی پیش از شروع صمیمیت، احساس میل دارند. در مقابل، برای بعضی افراد میل پاسخگو رایج تر است و ممکن است میل در جریان صمیمیت، لمس و برانگیختگی شکل بگیرد. این دو شیوه می توانند در یک رابطه با هم تفاوت داشته باشند. میل همیشه پیش از برانگیختگی ظاهر نمی شود و شناخت این تفاوت می تواند از قضاوت نادرست درباره شریک زندگی جلوگیری کند.
اگر این تفاوت شناخته نشود، یکی ممکن است فکر کند همسرم هیچ وقت من را نمی خواهد و دیگری تصور کند همسرم همیشه از من رابطه می خواهد؛ در حالی که ممکن است هر دو شیوه متفاوتی برای تجربه میل داشته باشند.
- اگر یکی میل بیشتری دارد، چطور با همسرش درباره این موضوع حرف بزند؟
دکتر مریم سامانی: بهتر است از سرزنش و اتهام فاصله بگیرد. بجای اینکه بگوید تو سردی، هیچوقت من را نمی خواهی یا همیشه بهانه می آوری، درباره تجربه خودش حرف بزند مثلا بگوید دلم برای نزدیکی مان تنگ شده، دوست دارم بفهمم چه چیزی باعث شده کمتر به هم نزدیک شویم یا می خواهم بدانم چه شرایطی کمک می کند تو آرامش و آمادگی بیشتری داشته باشی.
تغییر زبان گفت و گو مهم است، چون می تواند به جای دفاع و مقابله، زمینه همکاری را فراهم کند.
- اگر کسی میل کمتری دارد، چطور موضوع را بیان کند تا همسرش احساس طردشدگی نکند؟
دکتر مریم سامانی: بهتر است درباره تجربه خودش حرف بزند، نه درباره ارزش یا جذابیت همسرش. بجای اینکه بگوید تو دیگر برای من جذاب نیستی، می تواند بگوید این روزها ذهن و بدنم مثل گذشته آمادگی ندارد یا هنوز دوستت دارم، اما میل جنسی ام تغییر کرده و خودم هم می خواهم علتش را بفهمم.
این شیوه بیان کمک می کند روشن شود که تغییر میل لزوما به معنای کاهش علاقه یا ارزش همسر نیست.
- آیا کم شدن رابطه جنسی می تواند به مرور عشق را هم کم کند؟
دکتر مریم سامانی: ممکن است بر رابطه اثر بگذارد، اما نمی توان برای همه زوج ها یک رابطه علت و معلولی ساده تعریف کرد. برای بعضی زوج ها، رابطه جنسی بخش مهمی از صمیمیت است و کاهش آن می تواند فاصله عاطفی را بیشتر کند. برای بعضی دیگر، مشکل عاطفی از قبل وجود دارد و کاهش رابطه جنسی پیامد همان فاصله است. گاهی هم این دو عامل یکدیگر را تقویت می کنند. بنابراین باید به الگوی کلی رابطه توجه کرد، نه فقط به یک نشانه.
- چه زمانی زوج باید به متخصص مراجعه کنند؟
دکتر مریم سامانی: اگر این موضوع برای یکی یا هر دو نفر آزاردهنده شده است، بهتر است بررسی آن را ماه ها یا سال ها به تعویق نیندازند. کاهش میل ناگهانی یا پایدار، اختلال در رابطه، درد یا مشکلات عملکرد جنسی، تغییرات خلقی و اضطراب، بیماری جسمی یا شروع مصرف داروی جدید از مواردی هستند که ممکن است ارزیابی پزشکی و روان شناختی را ضروری کنند.
- یک نکته مهم برای زوج ها چیست؟
دکتر مریم سامانی: یکی از خطرهای مهم این است که زوج ها تفاوت میل را با تفاوت عشق یکی بدانند. یکی ممکن است با خود بگوید چون همسرم من را نمی خواهد، پس دوستم ندارد؛ دیگری هم فکر کند چون همسرم به من فشار می آورد، پس فقط رابطه جنسی برایش مهم است.
ممکن است هیچ کدام از این برداشت ها کاملا درست نباشد. گاهی دو نفر یکدیگر را دوست دارند، اما نیازها، ریتم بدن، شرایط زندگی و شیوه تجربه میلشان متفاوت است. پرسش اصلی این نیست که چه کسی بیشتر می خواهد؛ مهم این است که آیا می توانند بدون تحقیر، فشار و ترس درباره تفاوتشان حرف بزنند یا نه.
- حرف آخر؟
دکتر مریم سامانی: در یک رابطه سالم، قرار نیست زن و شوهر همیشه به یک اندازه میل داشته باشند. مهم این است که وقتی میلشان متفاوت است، همچنان بتوانند نیاز و مرزهای یکدیگر را ببینند. هر فرد حق دارد میل داشته باشد و حق دارد میل نداشته باشد؛ هیچکس نباید به خاطر این تفاوت تحقیر یا مجبور شود. تفاوت میل به خودی خود نشانه تفاوت عشق نیست. گاهی دو نفر با دو بدن، دو ذهن و دو تجربه متفاوت، باید زبان مشترکی برای صمیمیت پیدا کنند.
پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
