ساییدگی و کوتاه شدن دندان‌های جلو؛ از شفاف شدن لبه دندان تا بازگرداندن طول آن

ساییدگی دندان‌های جلو چیست و چرا لبه دندان کوتاه می‌شود؟

ساییدگی دندان به از دست رفتن تدریجی بافت سخت دندان بر اثر عوامل غیرمیکروبی گفته می‌شود. تفاوت اصلی آن با پوسیدگی همین است: در پوسیدگی، باکتری‌ها حفره ایجاد می‌کنند؛ اما در ساییدگی، اسید، اصطکاک یا فشار مکانیکی لایه‌به‌لایه از سطح دندان می‌کاهد.

دندان‌های جلو به دلیل لبه نازک و برنده خود، نخستین جایی هستند که اثر ساییدگی در آن‌ها دیده می‌شود. هر میلی‌متر کاهش طول در این ناحیه، مستقیماً در لبخند نمایان است.

مینای دندان سلول زنده ندارد و پس از تخریب، دوباره رشد نمی‌کند. بنابراین هدف درمان، متوقف کردن روند ساییدگی و بازسازی فرم ازدست‌رفته است، نه بازگرداندن مینای طبیعی.

درمان ساییدگی دندان جلو؛ چگونه طول و فرم دندان بازگردانده می‌شود؟

درمان ساییدگی دندان جلو دو هدف دارد: متوقف کردن عامل ساییدگی و بازسازی بخش ازدست‌رفته دندان. انتخاب روش بازسازی به میزان ساییدگی، تعداد دندان‌های درگیر و وضعیت جفت شدن دندان‌ها بستگی دارد.

بازسازی لبه دندان با کامپوزیت در ساییدگی خفیف تا متوسط

در ساییدگی‌های محدود، دندانپزشک ماده‌ای هم‌رنگ دندان به نام کامپوزیت را به‌صورت لایه‌لایه روی لبه دندان قرار می‌دهد و آن را فرم می‌دهد تا طول ازدست‌رفته جبران شود. این روش معمولاً در یک جلسه انجام می‌شود و به تراش دندان نیاز ندارد یا تراش بسیار کمی لازم دارد.

ونیر کامپوزیت گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه و قابل ترمیم است، اما در برابر رنگ‌پذیری مقاومت کمتری از سرامیک دارد. کیفیت نتیجه نیز تا حد زیادی به مهارت دندانپزشک در لایه‌گذاری و انتخاب رنگ وابسته است. چند نفر از کسانی که این درمان را انجام داده‌اند، رضایت یا نارضایتی خود را بیش از هر چیز به دقت دندانپزشک نسبت می‌دهند؛ اجرای غیراصولی ممکن است میان ترمیم و دندان طبیعی اختلاف رنگ بیندازد. کسی که چند سال پیش دو دندان جلویش را کامپوزیت کرده، معمولاً اولین تغییر را در رنگ لبه ترمیم می‌بیند؛ به‌خصوص اگر روزی چند لیوان چای یا قهوه می‌نوشد. پالیش دوره‌ای برای همین است.

ضخامت ترمیم نیز اهمیت زیادی دارد. روی دندانی که از قبل کمی جلوتر از بقیه است، یک لایه اضافه کامپوزیت آن را برجسته‌تر نشان می‌دهد؛ گلایه‌ای که در تجربه‌های کاربران هم کم دیده نمی‌شود. در دندان‌های ساییده‌شده، هدف بازگرداندن همان حجم و طول ازدست‌رفته است، نه افزودن لایه‌ای اضافه؛ نمونه‌ای از این فرم‌دهی دقیق را می‌توان در این نمونه بازسازی لبخند با ونیر کامپوزیت مشاهده کرد.

لمینت سرامیکی برای دندان‌های ساییده‌شده و کوتاه

زمانی که ساییدگی چند دندان را درگیر کرده یا فرد به دنبال نتیجه‌ای با ماندگاری بیشتر است، لمینت سرامیکی مطرح می‌شود. در این روش، پوسته‌ای نازک از جنس سرامیک در لابراتوار ساخته و روی سطح جلویی دندان چسبانده می‌شود تا طول، فرم و رنگ دندان هم‌زمان اصلاح شود.

سرامیک رنگ خود را در طول زمان بهتر حفظ می‌کند و ظاهر آن به مینای طبیعی نزدیک‌تر است. در مقابل، معمولاً به تراش مختصر دندان و چند جلسه مراجعه نیاز دارد و هزینه آن بیشتر از کامپوزیت است.

بیشتر بدانید: آیا لمینت باعث پوسیدگی دندان میشود؟ 

روکش دندان؛ زمانی که بخش زیادی از تاج از دست رفته است

اگر ساییدگی آن‌قدر پیشرفت کرده باشد که بخش قابل توجهی از تاج دندان از بین رفته یا دندان ضعیف شده باشد، روکش کامل گزینه مطمئن‌تری است. روکش تمام سطوح دندان را می‌پوشاند و از آن در برابر شکستگی محافظت می‌کند.

چرا پیش از بازسازی باید علت ساییدگی کنترل شود؟

اگر عامل ساییدگی، مانند مصرف مداوم نوشیدنی‌های اسیدی یا فشار شدید بر دندان‌ها، ادامه داشته باشد، ترمیم جدید نیز به‌سرعت آسیب می‌بیند. از این رو دندانپزشک پیش از بازسازی، علت را بررسی می‌کند و در صورت نیاز، محافظ دهانی یا اصلاح عادت‌ها را هم‌زمان با درمان توصیه می‌کند. گاهی هم دندانپزشک ترمیم زیبایی را تا رفع مشکل زمینه‌ای عقب می‌اندازد؛ تصمیمی که شاید در ابتدا خوشایند نباشد، اما عمر ترمیم را بیشتر می‌کند.موضوعی که برخی مراجعان در تجربه‌های خود به آن اشاره کرده‌اند و نشان می‌دهد این تصمیم بخشی از یک درمان اصولی است.

نشانه‌های ساییدگی دندان‌های جلو؛ از شفاف شدن لبه تا کوتاه‌تر شدن لبخند

ساییدگی در مراحل ابتدایی معمولاً درد ندارد و بیشتر افراد آن را دیر متوجه می‌شوند.

شفاف و شیشه‌ای شدن لبه دندان‌های جلو

وقتی مینای لبه دندان نازک می‌شود، نور از آن عبور می‌کند و لبه در برابر نور، خاکستری یا شفاف دیده می‌شود. این حالت در زبان عامیانه «شیشه‌ای شدن دندان» نامیده می‌شود و از نخستین نشانه‌های قابل مشاهده ساییدگی است. این حالت را معمولاً وقتی بهتر می‌بینید که زیر نور مستقیم یا جلوی پنجره لبخند می‌زنید.

گرد و صاف شدن لبه دندان

لبه دندان‌های جلو در حالت طبیعی ظریف و کمی ناهموار است. با پیشرفت ساییدگی، این ناهمواری‌ها از بین می‌رود و لبه کاملاً صاف یا حتی پله‌ای می‌شود. در برخی افراد، طول دندان‌های پیشین نیز با یکدیگر ناهماهنگ می‌شود.

نازک شدن مینا و زردتر دیده شدن دندان‌ها

زیر مینای سفید، لایه‌ای به نام عاج قرار دارد که رنگ آن زردتر است. هرچه مینا نازک‌تر شود، رنگ عاج بیشتر از پشت آن دیده می‌شود. گاهی فرد تصور می‌کند دندان‌هایش رنگ گرفته‌اند، در حالی که مشکل اصلی نازک شدن مینا است.

حساسیت دندان‌های جلو به سرما و گرما

با کاهش ضخامت مینا، محرک‌هایی مانند نوشیدنی سرد، غذای داغ یا خوراکی شیرین راحت‌تر به عصب دندان می‌رسند. اگر این حساسیت ماه‌به‌ماه بیشتر می‌شود، احتمالاً ساییدگی در حال پیشرفت است.

علت ساییدگی دندان جلو چیست؟

ساییدگی دندان‌های جلو معمولاً حاصل یک عامل واحد نیست و چند عامل به‌طور هم‌زمان در آن نقش دارند. شناخت سهم هر عامل، پایه انتخاب درمان و پیشگیری است.

فرسایش اسیدی (اروژن)؛ نوشیدنی‌های ترش، آبمیوه صنعتی و رفلاکس معده

اسید، مینای دندان را نرم می‌کند و آن را در برابر سایش آسیب‌پذیر می‌سازد. نوشابه‌های گازدار، نوشیدنی‌های انرژی‌زا، آبمیوه‌های صنعتی و مصرف زیاد مرکبات از منابع رایج اسید در رژیم غذایی هستند. کسی که روزانه آب‌لیمو یا نوشابه را آرام‌آرام پشت میز کار می‌نوشد، دندان‌هایش ساعت‌ها با اسید در تماس است؛ حتی اگر مقدار کل آن زیاد نباشد.

اسید معده نیز در افرادی که رفلاکس دارند یا به دلایلی دچار استفراغ مکرر می‌شوند، به دندان‌ها می‌رسد. در این موارد، تا مشکل گوارشی درمان نشود، ساییدگی هم متوقف نمی‌شود.

مسواک زدن با فشار زیاد و خمیردندان ساینده (ابریژن)

برخی افراد تصور می‌کنند هرچه محکم‌تر مسواک بزنند، دندان‌ها تمیزتر می‌شوند. در حالی که فشار زیاد، مسواک با موهای سفت و خمیردندان‌های دارای ذرات ساینده، به‌تدریج از سطح مینا می‌کاهد. مسواک زدن بلافاصله پس از مصرف نوشیدنی اسیدی، این آسیب را تشدید می‌کند.

تماس و فشار مداوم دندان‌ها بر یکدیگر (اتریشن)

برخورد و سایش دندان‌های بالا و پایین بر یکدیگر، به‌ویژه در افرادی که دچار دندان قروچه هستند، لبه دندان‌های جلو را صاف و کوتاه می‌کند. این نوع ساییدگی معمولاً در لبه‌های هر دو فک به‌صورت قرینه دیده می‌شود.

عادت‌هایی مانند جویدن ناخن، خودکار و باز کردن بسته با دندان

استفاده از دندان‌های جلو به‌عنوان ابزار، به لبه نازک آن‌ها فشار متمرکز وارد می‌کند. جویدن ناخن، گاز گرفتن خودکار یا گیره مو، شکستن تخمه و باز کردن بسته‌ها با دندان، به مرور لبه را ساییده یا لب‌پر می‌کند.

تفاوت ساییدگی دندان جلو با پوسیدگی و شکستگی

این سه مشکل در ظاهر ممکن است شبیه یکدیگر به نظر برسند، اما علت و درمان متفاوتی دارند.

کوتاه شدن دندان‌های جلو چه تأثیری بر لبخند و چهره دارد؟

دندان‌های پیشین بالا در حالت استراحت لب‌ها، کمی از زیر لب بالا دیده می‌شوند. با کوتاه شدن این دندان‌ها، مقدار نمایش دندان در لبخند کاهش می‌یابد و چهره خسته‌تر و مسن‌تر به نظر می‌رسد؛ زیرا کاهش نمایش دندان‌های بالا یکی از تغییرات طبیعی چهره در سنین بالاتر است.

کاهش طول دندان‌های جلو روی برش غذا و تلفظ برخی حروف هم اثر می‌گذارد؛ پس بازسازی آن فقط برای زیبایی نیست.

چگونه از ساییده شدن بیشتر دندان‌های جلو پیشگیری کنیم؟

حتی پس از بازسازی، رعایت نکات زیر از ادامه ساییدگی دندان‌های طبیعی و آسیب به ترمیم جلوگیری می‌کند:

1. پس از مصرف نوشیدنی یا خوراکی اسیدی، دهان را با آب بشویید و ۳۰ تا ۶۰ دقیقه بعد مسواک بزنید.
2. نوشیدنی‌های اسیدی را همراه غذا و ترجیحاً با نی مصرف کنید، نه به‌صورت جرعه‌جرعه در طول روز.
3. از مسواک نرم استفاده کنید و به جای فشار، بر تکنیک صحیح و مدت کافی مسواک زدن تمرکز کنید.
4. خمیردندان‌های دارای ذرات ساینده یا سفیدکننده قوی را برای مصرف روزانه انتخاب نکنید.
5. در صورت داشتن رفلاکس یا ترش کردن مکرر، آن را با پزشک پیگیری کنید.
6. از دندان‌های جلو به‌عنوان ابزار استفاده نکنید.
7. اگر دندانپزشک فشار شبانه بر دندان‌ها را تشخیص داده است، از محافظ دهانی تجویزشده استفاده کنید.
8. معاینه دوره‌ای را جدی بگیرید تا تغییرات اندک در طول دندان، پیش از پیشرفت ثبت و پیگیری شود.

چه زمانی برای ساییدگی دندان‌های جلو به دندانپزشک مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، معاینه دندانپزشکی توصیه می‌شود:

• لبه دندان‌های جلو شفاف، صاف یا ناهم‌سطح شده است.
• دندان‌ها در عکس‌های جدید نسبت به گذشته به‌وضوح کوتاه‌تر دیده می‌شوند.
• حساسیت به سرما و گرما رو به افزایش است.
• لبه دندان لب‌پر شده یا ترک‌های ریز در آن دیده می‌شود.

پرسش‌های متداول

آیا مینای ساییده‌شده دوباره ترمیم می‌شود؟

خیر. مینا بافت زنده ندارد و پس از تخریب، بدن آن را بازسازی نمی‌کند. فلوراید می‌تواند مینای باقی‌مانده را مقاوم‌تر کند، اما بخش ازدست‌رفته تنها با مواد ترمیمی مانند کامپوزیت یا سرامیک جبران می‌شود.

آیا کوتاه شدن دندان‌های جلو برگشت‌پذیر است؟

طول طبیعی دندان خودبه‌خود بازنمی‌گردد، اما با کامپوزیت، لمینت یا روکش می‌توان طول و فرم آن را بازسازی کرد. ماندگاری نتیجه به کنترل علت ساییدگی وابسته است.

آیا خمیردندان‌های ضدحساسیت ساییدگی را درمان می‌کنند؟

این خمیردندان‌ها حساسیت ناشی از نازک شدن مینا را کم می‌کنند، اما طول یا فرم ازدست‌رفته دندان را بازنمی‌گردانند. کم شدن حساسیت نباید باعث شود روند ساییدگی نادیده گرفته شود.

جمع‌بندی

ساییدگی دندان‌های جلو آهسته پیش می‌رود و آنچه از دست رفته برنمی‌گردد. اسید، مسواک زدن نادرست، فشار دندان‌ها بر یکدیگر و عادت‌هایی مانند جویدن ناخن از مهم‌ترین علل آن هستند.

طول و فرم دندان‌های کوتاه‌شده را می‌توان با کامپوزیت، لمینت سرامیکی یا روکش بازسازی کرد؛ به شرط آنکه علت ساییدگی پیش از درمان کنترل شود. ساده‌ترین راه برای فهمیدن اینکه ساییدگی دندان‌های شما پیشرفت کرده یا نه، مقایسه یک عکس لبخند فعلی با عکسی از چند سال پیش است. اگر تفاوت محسوس است، بهتر است پیش از هر درمان زیبایی، علت آن را با دندانپزشک بررسی کنید.

پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.

تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است