طرحواره ترس از شکست یکی از الگوهای عمیق ذهنی است که باعث می شود فرد خود را ناتوان، کم کفایت و محکوم به شکست ببیند. این طرحواره معمولاً از دوران کودکی شکل می گیرد و اگر درمان نشود، می تواند عملکرد فرد در کار، تحصیل و روابط را به طور جدی تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش خط سلامت طرحواره ترس از شکست (Failure Schema) یکی از طرحواره های مهم در درمان شناختی-رفتاری است که باعث می شود فرد توانایی های خود را کمتر از واقعیت ببیند و دائماً احساس کند در مقایسه با دیگران کم کفایت تر است. فرد گرفتار این طرحواره باور دارد که شکست در آینده اجتناب ناپذیر است و هر تلاشی برای موفقیت، بی فایده به نظر می رسد. این باورها می توانند عملکرد شغلی، تحصیلی و حتی روابط را تحت تأثیر قرار دهند.
ریشه های احتمالی طرحواره ترس از شکست
والدین بیش از حد انتقادگر یا والدینی که ارزش کودک را فقط با نتیجه و نمره می سنجیدند.
مقایسه دائمی کودک با خواهر و برادر یا همسالان.
تجربه شکست های مداوم یا موقعیت هایی که کودک در جمع تحقیر یا شرمنده شده است.
افکار رایج در افراد دارای این طرحواره
«من هیچ وقت موفق نمی شم.»
«دیگران همیشه بهتر از من هستن.»
«اگه امتحان کنم و شکست بخورم، یعنی بی ارزشم.»
«نباید ریسک کنم؛ حتماً خراب می کنم.»
رفتارهایی که از این طرحواره نشأت می گیرد
اجتناب از موقعیت هایی که نیاز به ارزیابی یا رقابت دارند.
اهمال کاری و عقب انداختن کارها به دلیل ترس از شکست.
تلاش بیش از حد برای اثبات توانایی ها همراه با اضطراب بالا.
رد کردن فرصت ها مثل پیشنهادهای شغلی یا تحصیلی، فقط برای جلوگیری از شکست احتمالی.
راهکارهای درمان و مقابله با طرحواره شکست
شناسایی و چالش با افکار منفی و بررسی شواهد واقعی برای و علیه آن ها.
بازسازی شناختی برای جایگزین کردن باورهای ناکارآمد با افکار منطقی و سالم.
مواجهه تدریجی با موقعیت های استرس زا برای کاهش ترس و افزایش اعتماد به نفس.
حمایت درمانگر یا مربی برای تقویت عزت نفس، پذیرش خود و ایجاد درک واقع بینانه از مفهوم موفقیت و شکست.
برای ورود به صفحه اینستاگرام کلیک کنید.تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
