آلرژی غذایی همیشه به سیستم ایمنی مربوط نیست! گاهی ذهن ما با بدنمان بازی میکند و ناراحتی های گوارشی یا اضطراب را بهعنوان «حساسیت غذایی» تفسیر میکنیم. در این مقاله، به بررسی روانشناسی پشت ادعا های نادرست آلرژی میپردازیم.
به گزارش خط سلامت چند نفر را می شناسید که ادعا می کنند به یک یا چند نوع غذا آلرژی دارند؟ شاید برخی از این ادعاها درست باشند، اما تحقیقات جدید نشان می دهد که بسیاری از این ادعاها ممکن است اشتباه یا ناشی از سوء برداشت باشند.
طبق این تحقیق، از هر ۱۰ نفر در آمریکا، ۱ نفر واقعاً به یک یا چند غذا آلرژی دارد. اما تقریباً دو برابر این تعداد، یعنی حدود ۱۹ درصد، فکر می کنند به غذا آلرژی دارند، در حالی که علائم فیزیکی واقعی یک واکنش آلرژیک را تجربه نمی کنند.
محققان در این مطالعه بیش از ۴۰ هزار بزرگسال در سراسر آمریکا را مورد بررسی قرار دادند. آنها دریافتند که حدود ۱۰ درصد واقعاً دچار آلرژی غذایی هستند. اما در عین حال، حدود ۱۹ درصد از شرکت کنندگان گزارش کردند که به غذایی آلرژی دارند، بدون اینکه علائم معمول آلرژی مانند کهیر، خارش، ورم در ناحیه بینی و گلو، یا درد و تهوع شکمی را تجربه کرده باشند.
در چنین مواردی، چیزی که افراد تجربه می کنند ممکن است در واقع «عدم تحمل غذایی» یا سایر مشکلات مرتبط با غذا باشد، نه واکنش واقعی آلرژیک.
به گفته دکتر «روچی گوپتا»، - متخصص کودکان در دانشکده پزشکی فاینبرگ دانشگاه نورث وسترن-، تشخیص اشتباه افراد بدون مراجعه به پزشک می تواند موجب سردرگمی و حذف بی مورد مواد غذایی از رژیم شود.
آلرژی های غذایی واکنشی از سوی سیستم ایمنی بدن هستند که بهطور اشتباه برخی غذاها را تهدیدی جدی تشخیص می دهد. در چنین حالتی، مصرف غذاهایی مانند آجیل، صدف، گندم یا لبنیات ممکن است زنگ خطر را در بدن به صدا درآورده و واکنشهایی از خفیف تا شدید را ایجاد کند.
طبق اعلام مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها (CDC)، این علائم می توانند شامل کهیر، خارش، ورم در بینی یا گلو، درد شکم و حالت تهوع باشند. در موارد شدید، آلرژی غذایی ممکن است به آنافیلاکسی منجر شود؛ وضعیتی خطرناک که با افت فشار خون و تنگی نفس همراه است و در صورت عدم درمان می تواند کشنده باشد.
طبق این مطالعه، صدف رایجترین ماده غذایی آلرژی زا در آمریکاست و حدود ۷ میلیون بزرگسال را تحتتأثیر قرار می دهد.
آلرژی به شیر حدود ۵ میلیون نفر را درگیر می کند و آلرژی به بادام زمینی نیز رقم مشابهی دارد. از دیگر آلرژنهای رایج می توان به مغزها، ماهی، تخممرغ، گندم، سویا و کنجد اشاره کرد.
آلرژی می تواند بهصورت ژنتیکی به ارث برسد یا در طول زندگی بطور ناگهانی ایجاد شود برای مثال، نیش نوع خاصی از کنه با ایجاد آلرژی به گوشت قرمز در افراد مرتبط دانسته شده است. همچنین، موردی گزارش شده که زنی پس از دریافت پیوند ریه، دچار آلرژی به بادام زمینی شد؛ آلرژی ای که متعلق به اهدا کننده ریه اش بود.
در واقع، شروع آلرژی غذایی در بزرگسالی بسیار بیشتر از آن چیزی است که انتظار می رود.
محققان در این بررسی ها متوجه شدند که حدود ۴۸ درصد از افرادی که دچار آلرژی غذایی بودند، اولین بار در دوران بزرگسالی با آن مواجه شده اند.
گوپتا گفت: ما از اینکه آلرژی غذایی در بزرگسالی تا این حد رایج است، شگفت زده شدیم.
او تأکید کرد: اگر فردی به آلرژی غذایی مشکوک است، باید حتماً به پزشک مراجعه کند تا آزمایش و تشخیص تخصصی انجام شود، پیش از آنکه بدون دلیل غذایی را از رژیم خود حذف کند.
وی افزود: در صورتی که آلرژی غذایی تأیید شود، آشنایی با روش های مدیریت آن نیز بسیار مهم است از جمله شناخت علائم آنافیلاکسی و دانستن زمان و نحوه استفاده از اپی نفرین
ادعای نادرستِ داشتن آلرژی غذایی، در حالی که فرد واقعاً واکنش فیزیکی مشخصی نشان نمی دهد، از منظر روانشناسی سلامت و روانشناسی بالینی قابل بررسی است. در اینجا چند محور روان شناختی مهم درباره این پدیده را مرور می کنیم:
۱. اضطراب سلامت (Health Anxiety) و هیپوکندریا
برخی افراد بهدلیل اضطراب بیشازحد درباره وضعیت جسمی شان، ممکن است علائم معمول گوارشی یا ناراحتی خفیف پس از خوردن یک غذا را بهاشتباه «آلرژی» تلقی کنند. این حالت می تواند نوعی هیپوکندریا یا همان «خودبیمارانگاری» باشد، که در آن فرد درگیر ترس دائمی از بیمار بودن است.
۲. نقش روان تنی (Psychosomatic)
بدن و ذهن در تعامل دائم اند. در مواردی، تنش روانی یا استرس می تواند علائمی شبهآلرژی مثل تهوع، دل درد یا حتی خارش ایجاد کند. فرد ممکن است این واکنش ها را به یک ماده غذایی نسبت دهد، در حالی که علت، روان تنی است.
۳. نیاز به تمایز و هویت سازی
در جامعه امروزی، بهخصوص در شبکه های اجتماعی، افراد گاهی از برچسب هایی مثل "من گلوتن فری هستم" یا "من به لبنیات آلرژی دارم" برای ساخت هویت یا جلب توجه استفاده می کنند. این پدیده می تواند بخشی از نیاز به تعلق، تأیید اجتماعی یا حتی تمایز از دیگران باشد.
۴. کنترل گری از طریق غذا
بعضی افراد با ادعای آلرژی، سعی می کنند کنترل بیشتری بر محیط یا اطرافیان داشته باشند؛ مثلاً انتخاب غذاها در جمع، جلب توجه، یا پرهیز از موقعیت های خاص اجتماعی که برایشان استرس زا هستند.
۵. یادگیری مشاهده ای و تلقین (Placebo/Nocebo)
اگر فردی در خانواده یا جمع دوستان کسی را دیده باشد که به غذایی حساس است، ممکن است خود نیز از طریق یادگیری اجتماعی این باور را شکل دهد که او هم حساسیت دارد. گاهی حتی تلقین منفی (اثر نوسیبو) می تواند علائمی واقعی در بدن ایجاد کند.
در مجموع، بسیاری از این ادعاهای نادرست، ریشه در نگرانیهای ذهنی، اضطراب، تمایل به جلب توجه یا نیازهای روانی پنهان دارند و باید با نگاه همدلانه و غیرقضاوتی، اما آگاهانه با آن برخورد کرد.
برای ورود به صفحه اینستاگرام کلیک کنید.تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
