به گزارش خط سلامت برای یک نفر، رابطه جنسی می تواند تجربه ای از نزدیکی باشد؛ فرصتی برای لمس کردن، شناختن و پاسخ دادن به نیازهای یکدیگر، اما برای فردی دیگر، رابطه ممکن است کم کم به یک سیستم مبادله تبدیل شود: من برای تو این کار را کردم؛ تو برای من چه کردی؟؛ من چند بار به نیاز تو توجه کردم؛ حالا نوبت توست.؛ اگر مرا دوست داری، باید...
در این حالت، اتاق خواب دیگر فقط محل صمیمیت نیست؛ تبدیل می شود به جایی که حساب رابطه در آن تسویه می شود و اینجاست که یک سؤال جالب مطرح میشود:
آیا سبک دلبستگی بر شیوه رفتار در اتاق خواب اثر دارد؟
پژوهشگران دقیقاً همین سؤال را بررسی کردهاند. سبک دلبستگی و رابطه جنسی چگونه موجب «با هم بودن» یا «دادو ستد»؟
در روانشناسی روابط، دو شیوه متفاوت برای نگاه کردن به روابط نزدیک مطرح شده است. در یک رویکرد، فرد رابطه را اشتراکی تجربه می کند. یعنی وقتی نیاز شریکش را می بیند، لازم نیست بلافاصله حساب کند که در مقابل چه چیزی دریافت خواهد کرد. رضایت شریک برای او خودش می تواند بخشی از رضایت رابطه باشد.
در رابطه جنسی، این نگاه می تواند چنین شکلی داشته باشد: می خواهم بدانم چه چیزی برای تو لذت بخش است.؛ می خواهم بفهمم الان چه چیزی نیاز داری.؛ اگر امروز میل جنسی نداری، می توانیم شکل دیگری از صمیمیت را تجربه کنیم.
در مقابل، در رویکرد مبادله ای، ذهن بیشتر به توازن میان «دادن» و «گرفتن» حساس است.
فرد ممکن است ناخودآگاه رابطه را با یک دفتر حساب ببیند: من چه دادم؟، تو چه دادی؟، من چقدر کوتاه آمدم؟، تو چقدر برای من کاری کردی؟
توجه به عدالت در رابطه، البته به خودی خود مشکل نیست. مشکل زمانی آغاز میشود که صمیمیت به یک قرارداد مشروط تبدیل شود.
یافته ای که ماجرا را جالب تر میکند
در سال ۲۰۲۰، Stephanie Raposo، Emily Impett و Amy Muise در پژوهشی که در Archives of Sexual Behavior منتشر شد، بررسی کردند آیا سبک دلبستگی با این دو نوع رویکرد در رابطه جنسی ارتباط دارد یا خیر. آنها در سه مطالعه، در مجموع ۷۱۱ نفر را بررسی کردند. نتیجه قابل توجه بود:
افرادی که اجتناب دلبستگی بالاتری داشتند، بطور متوسط بیشتر به سمت رویکرد مبادله ای در رابطه جنسی گرایش داشتند و کمتر رویکرد اشتراکی نشان می دادند. همچنین افزایش رویکرد مبادله ای در طول زمان با رضایت پایین تر از رابطه همراه بود.
البته این نتیجه به هیچ عنوان به این معنا نیست که هر فرد اجتنابی در اتاق خواب «معاملهگر» است یا هر فرد معاملهگر الزاماً سبک دلبستگی اجتنابی دارد. پژوهش درباره ارتباط میان دو متغیر صحبت می کند، نه تشخیص افراد.
اما چرا اجتناب دلبستگی می تواند به «مبادله» نزدیک تر باشد؟
اینجا پای مفهوم مهم صمیمیت به میان می آید . افراد دارای اجتناب دلبستگی معمولاً در روابط نزدیک، نیاز بیشتری به حفظ استقلال و فاصله روانی دارند. این به معنی بی احساسی یا ناتوانی در عشق ورزیدن نیست.
اتفاقاً ممکن است فرد احساسات زیادی داشته باشد؛ اما وقتی رابطه بیش از حد نزدیک، وابسته کننده یا هیجانی می شود، احساس ناراحتی کند. رابطه جنسی یکی از موقعیت هایی است که میتواند فاصله میان دو نفر را بسیار کم کند. بنابراین ممکن است برای بعضی افراد، تبدیل رابطه به یک «مبادله» راهی برای قابل کنترل تر کردن این نزدیکی باشد.
به جای: من به تو نزدیک می شوم چون تو برایم مهم هستی.، رابطه ممکن است ناخودآگاه تبدیل شود به: من این کار را برای تو انجام می دهم، به شرط اینکه...
در مدل دوم، مرزها روشن ترند، حساب و کتاب مشخص تر است و آسیب پذیری عاطفی ممکن است کمتر شود.
یک تفاوت ظریف اما بسیار مهم
فرض کنید زنی می گوید: «من از اینکه همیشه من شروع کننده رابطه جنسی هستم ناراحتم. دوست دارم تو هم گاهی پیش قدم شوی.» این الزاماً معامله گری نیست. او دارد نیاز خود را بیان می کند.
اما اگر جمله تبدیل شود به: «چون هفته پیش برایت این کار را کردم، امشب باید با من رابطه داشته باشی.» اینجا جنس تعامل تغییر کرده است.
در اولی، فرد می گوید: «من چه نیازی دارم؟» در دومی: «تو چه بدهی ای به من داری؟» این دو از نظر روانشناختی یکسان نیستند.
وقتی رابطه جنسی تبدیل به پاداش می شود
گاهی رابطه جنسی در یک رابطه به ابزار پاداش و تنبیه تبدیل می شود. مثلاً: «اگر با من خوب رفتار کنی، امشب رابطه داریم.»
یا «چون فلان کار را کردی، دیگر با تو رابطه ندارم.» گاهی هم رابطه جنسی تبدیل به ابزار گرفتن اطمینان می شود: «اگر هنوز مرا می خواهی، پس باید با من رابطه داشته باشی.» در این حالت، رابطه جنسی دیگر فقط درباره میل جنسی نیست. ممکن است تبدیل شده باشد به راهی برای اثبات عشق، گرفتن اطمینان، تنبیه، کنترل، یا تسویه حساب. و هرچه این معناها بیشتر وارد اتاق خواب شوند، رابطه جنسی می تواند از یک تجربه مشترک فاصله بگیرد.
دلبستگی اضطرابی داستان دیگری دارد
اگر اجتناب دلبستگی ممکن است فرد را به سمت فاصله گرفتن و کنترل بیشتر صمیمیت سوق دهد، اضطراب دلبستگی می تواند مسیر متفاوتی داشته باشد. فرد مضطرب ممکن است بیشتر نگران این باشد که: آیا هنوز مرا می خواهد؟، آیا برایش جذاب هستم؟ و نکند دیگر دوستم نداشته باشد؟ در چنین شرایطی، رابطه جنسی ممکن است به ابزاری برای دریافت اطمینان تبدیل شود مثلاً: اگر امشب مرا بخواهد، یعنی هنوز دوستم دارد یا اگر رابطه نداشته باشیم، یعنی دیگر برایش جذاب نیستم.
بنابراین دو نفر ممکن است هر دو از ناامنی دلبستگی تأثیر بگیرند، اما یکی با نزدیک شدن بیش از حد و دیگری با فاصله گرفتن پاسخ دهد.
چرا «نه» شنیدن مهم است؟
یکی از آزمون های جالب امنیت دلبستگی در رابطه جنسی، نحوه واکنش ما به «نه» است. نه گفتن شریک الزاماً به معنای تو را نمیخواهم یا دیگر دوستت ندارم، نیست. ممکن است فقط به این معنا باشد: الان میل ندارم.
فردی که می تواند این تفاوت را تحمل کند، احتمالاً فضای بیشتری برای امنیت و تنظیم هیجانی در رابطه دارد، اما اگر «نه» فوراً به طرد شدن تعبیر شود، ممکن است اضطراب، خشم، فشار یا تلاش برای گرفتن اطمینان وارد رابطه شود.
از سوی دیگر، اگر فرد به دلیل ترس از صمیمیت یا وابستگی دائماً از نزدیکی فرار کند، شریک او ممکن است احساس تنهایی و طردشدگی کند، بنابراین امنیت دلبستگی به این معنا نیست که همیشه باید رابطه جنسی بخواهیم، بلکه یعنی بتوانیم هم میل خودمان را بیان کنیم و هم میل متفاوت شریک مان را تحمل کنیم.
رابطه سالم «متقابل» است، اما «معامله ای» نیست
این شاید مهمترین تفاوت باشد. رابطه سالم یک طرفه نیست. در آن باید دادن و گرفتن، توجه و دریافت، لذت و پاسخگویی متقابل وجود داشته باشد، اما متقابل بودن با معامله کردن فرق دارد. در رابطه متقابل من به نیاز تو اهمیت می دهم چون تو برایم مهم هستی. ولی در رابطه معامله ای من به نیاز تو اهمیت می دهم چون در مقابل چیزی از تو می خواهم. هر دو ممکن است در ظاهر رفتار مشابهی داشته باشند؛ اما معنای روانشناختی آنها متفاوت است.
آیا میتوان فهمید در کدام الگو هستیم؟
گاهی بهتر است به جای پرسیدن «سبک دلبستگی من چیست؟»، چند سؤال ساده تر از خود بپرسیم:
وقتی شریکم نیاز متفاوتی دارد، آیا آن را می شنوم یا فوراً احساس می کنم به من بدهکار است؟
وقتی رابطه جنسی اتفاق نمی افتد، آیا هنوز احساس می کنم رابطه ما امن است؟
آیا برای محبت هایی که می کنم، دائماً منتظر دریافت چیزی در مقابل هستم؟
آیا رضایت شریکم برایم مستقل از چیزی که خودم دریافت می کنم اهمیت دارد؟
آیا می توانم «نه» بشنوم بدون اینکه آن را به معنای «دوستت ندارم» تعبیر کنم؟
آیا می توانم «نه» بگویم بدون اینکه از دست دادن رابطه را بترسم؟
این پرسش ها گاهی اطلاعات بیشتری درباره کیفیت رابطه به ما می دهند تا صرفاً دانستن اینکه در کدام دسته دلبستگی قرار می گیریم.
سؤال اصلی این نیست که در اتاق خواب دلبسته اید یا معامله گر؟ بلکه این است : وقتی با شریکم صمیمی می شوم، آیا دارم با او ارتباط برقرار می کنم یا دارم حساب رابطه را تسویه می کنم؟
رابطه جنسی سالم قرار نیست یک معامله باشد، اما قرار هم نیست یک نفر همیشه بدهد و دیگری همیشه بگیرد. امنیت در رابطه جایی میان این دو قرار دارد: من نیازهای خود را می شناسم. نیازهای تو را هم می بینم. می توانم درخواست کنم. می توانم نه بشنوم. می توانم نه بگویم و مهمتر از همه، لازم نیست برای حفظ رابطه، صمیمیت را به بدهی و طلب تبدیل کنم.
یکی از نشانه های امنیت دلبستگی این است که بتوانیم به دیگری نزدیک شویم، بدون اینکه خود را گم کنیم و بتوانیم فاصله بگیریم، بدون اینکه رابطه را به میدان حساب و کتاب تبدیل کنیم.
منابع
Raposo, S., Impett, E. A., & Muise, A. (2020). Avoidantly Attached Individuals Are More Exchange-Oriented and Less Communal in the Bedroom. Archives of Sexual Behavior, 49, 2863–2881. https://doi.org/10.1007/s10508-020-01813-9
Péloquin, K., Byers, E. S., Beaulieu, N., Bergeron, S., & Brassard, A. (2024). Sexual exchanges explain the association between attachment insecurities and sexual satisfaction in long-term couples. Journal of Social and Personal Relationships, 41(1), 23–45. https://doi.org/10.1177/02654075231209242
Davis, D., Shaver, P. R., & Vernon, M. L. (2004). Attachment style and subjective motivations for sex. Personality and Social Psychology Bulletin, 30(8), 1076–1090
Li, T., & Chan, D. K. S. (2012). How anxious and avoidant attachment affect romantic relationship quality differently: A meta-analytic review. European Journal of Social Psychology, 42(4), 406–419
Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in Adulthood: Structure, Dynamics, and Change. Guilford Press
پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام کلیک کنید.
تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
