چرا بعضی افراد بعد از یک روز سخت، به بازی های جنگی پناه می برند؟

به گزارش خط سلامت،  با نزدیک شدن به انتشار بازی های بزرگ ژانر تیراندازی، از جمله نسخه جدید مجموعه Call of Duty، بحث درباره تاثیر بازی های جنگی بر ذهن بازیکنان بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس گزارش منتشرشده درباره بازی Call of Duty: Modern Warfare 4، این نسخه قرار است ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شود و داستانی با محوریت تنش های ژئوپلیتیکی داشته باشد.

اما پرسش روانشناسی فقط این نیست که چرا مردم چنین بازی هایی را دوست دارند؛ مسئله این است که آیا تجربه نبرد مجازی واقعا استرس را کاهش می دهد؟

پژوهشی آزمایشگاهی که در سال ۲۰۲۵ در مجله International Journal of Psychophysiology منتشر شد، واکنش ۸۲ شرکت کننده را پس از بازی کردن در شرایط استرس زا بررسی کرد. نتایج نشان داد شرکت کنندگانی که بخش خشونت آمیز بازی را تجربه کردند، در گزارش شخصی خود احساس استرس و پرخاشگری بیشتری داشتند؛ در حالی که گروهی که نسخه غیرخشونت آمیز همان بازی را انجام دادند، احساس آرامش بیشتری گزارش کردند. در این آزمایش، افزایش رفتار پرخاشگرانه به طور مشخص اثبات نشد.

این پژوهش کوچک به تنهایی نمی تواند درباره همه بازیکنان یا همه بازی ها حکم قطعی صادر کند، اما نشان می دهد که سرگرمی، خشونت مجازی و آرامش روانی لزوما یک نتیجه مشترک ندارند.

روانشناسی بازی های جنگی؛ چه چیزی در این میدان مجازی جذاب است؟

در بازی، دشمن مشخص است؛ در زندگی واقعی نه!

یکی از تفاوت های مهم بازی و زندگی روزمره، وضوح مسئله است. در محیط کار ممکن است فرد نداند چرا تلاش هایش دیده نمی شود. در زندگی اقتصادی، شاید با وجود کار زیاد نتواند هزینه هایش را تامین کند. در یک رابطه نیز ممکن است نتواند بفهمد چرا طرف مقابل از او فاصله گرفته است. اما در بازی جنگی، ماموریت تعریف شده است. بازیکن می داند باید کجا برود، با چه کسی مقابله کند و برای پیروزی چه مهارتی لازم دارد.

در این فضا، مسئله پیچیده زندگی به مجموعه ای از هدف های روشن تبدیل می شود. بازیکن ممکن است نتواند نگرانی های مالی اش را در چند ساعت حل کند، اما می تواند یک مرحله را به پایان برساند و نتیجه تلاش خود را ببیند.

این تفاوت می تواند احساس کارآمدی ایجاد کند؛ احساسی که فرد در بخش هایی از زندگی واقعی خود کمتر تجربه می کند. البته این توضیح به معنای آن نیست که همه علاقه مندان به بازی های جنگی در زندگی واقعی احساس شکست یا ناتوانی دارند. برای بسیاری، رقابت، هیجان، داستان و مهارت های مورد نیاز بازی به خودی خود جذاب است.

چرا شلیک مجازی گاهی حس تخلیه خشم می دهد؟

بعضی بازیکنان می گویند پس از یک روز سخت، بازی کردن کمک می کند عصبانیت خود را پشت سر بگذارند. این تجربه شخصی می تواند واقعی باشد، اما نباید آن را با یک قانون روان شناسی اشتباه گرفت.

تصور قدیمی «تخلیه خشم» می گوید اگر فرد خشم خود را با یک فعالیت پرهیجان بیرون بریزد، آرام تر می شود. با این حال، رفتارهای برانگیزاننده ممکن است به جای کاهش خشم، هیجان و تحریک پذیری را حفظ یا بیشتر کنند.

پژوهش مربوط به بازی های خشونت آمیز نیز نتایج یکسانی برای همه افراد و همه موقعیت ها نشان نمی دهد. انجمن روان شناسی آمریکا در موضع گیری خود تاکید کرده است که شواهد علمی برای نسبت دادن مستقیم رفتار خشونت آمیز واقعی به بازی های خشونت آمیز کافی نیست و نباید پدیده پیچیده خشونت را به یک عامل تقلیل داد.

بنابراین، اگر کسی پس از بازی احساس آرامش می کند، ممکن است این احساس بیشتر به فاصله گرفتن از مشکلات، سرگرمی یا تجربه موفقیت مربوط باشد؛ نه لزوما به تخلیه خشم از طریق خشونت.

احساس کنترل؛ چیزی که در زندگی واقعی کم داریم

زندگی روزمره پر از اتفاق هایی است که کنترل کاملی بر آنها نداریم: تصمیم مدیر، وضعیت بازار، رفتار دیگران یا شرایطی که ناگهان تغییر می کنند.

در بازی، بازیکن معمولا می تواند تصمیم بگیرد، اشتباه کند، دوباره تلاش کند و با یادگیری مهارت های تازه پیشرفت کند. حتی وقتی شکست می خورد، اغلب فرصت دارد مرحله را از ابتدا آغاز کند.

این تجربه ممکن است حس کنترل را تقویت کند. فرد برای مدتی از موقعیتی که در آن صرفا منتظر اتفاق هاست، به فضایی وارد می شود که در آن کنشگر است و تصمیم هایش پیامدهای قابل مشاهده دارند.

مشکل از جایی آغاز می شود که این تجربه مجازی تنها موقعیتی شود که فرد در آن احساس توانمندی می کند و در مقابل، از مواجهه با مشکلات واقعی خودداری می کند.

فرار از واقعیت همیشه بد نیست؛ مسئله این است که بعد از آن چه می کنیم

در روان شناسی، فاصله گرفتن موقت از نگرانی ها همیشه به معنای اجتناب ناسالم نیست. تماشای فیلم، گوش دادن به موسیقی، ورزش و بازی کردن می توانند راه هایی برای استراحت ذهن باشند.

گاهی فرد برای اینکه بتواند دوباره با مسئله ای دشوار روبه رو شود، به یک فاصله کوتاه نیاز دارد.

اما دو وضعیت را باید از هم جدا کرد:

• استراحت موقت: فرد بازی می کند، لذت می برد، به فعالیت های روزمره برمی گردد و مسئولیت هایش را ادامه می دهد.

• اجتناب مداوم: فرد برای روبه رو نشدن با مشکلات، زمان بازی را پیوسته افزایش می دهد، خواب یا کارش آسیب می بیند و هر بار که بازی را کنار می گذارد، دوباره با همان مشکلات حل نشده روبه رو می شود.

در حالت دوم، بازی دیگر فقط سرگرمی نیست؛ ممکن است به راه اصلی فرار از احساسات ناخوشایند تبدیل شده باشد.

 آیا علاقه به بازی جنگی نشانه پرخاشگری است؟

 از روی علاقه یک فرد به بازی های تیراندازی نمی توان نتیجه گرفت که او در زندگی واقعی خشن، خطرناک یا فاقد همدلی است. انگیزه های بازی کردن متفاوت اند: هیجان، رقابت، همکاری با دوستان، علاقه به داستان، کسب مهارت یا حتی لذت بردن از طراحی و فضای بازی.

برای شناخت رابطه یک فرد با خشم، باید به رفتار واقعی او، نحوه حل اختلاف، کنترل تکانه ها و کیفیت روابطش توجه کرد؛ نه صرفا به نام بازی ای که انجام می دهد.

در عین حال، اگر بازی به شکل مداوم احساس خشم را افزایش دهد، درگیری های خانوادگی ایجاد کند یا خواب و مسئولیت های فرد را مختل کند، بهتر است این پیامدها جدی گرفته شوند.

توصیه های مهم

به جای قضاوت درباره محتوای بازی، درباره اثر آن بر زندگی فرد سوال کنید.

اگر فرزند یا همسر شما ساعت های زیادی بازی می کند، گفت وگو را با جمله هایی مثل «این بازی تو را خشن کرده» آغاز نکنید. چنین اتهامی ممکن است فرد را در موضع دفاعی قرار دهد و امکان گفت وگوی واقعی را کاهش دهد.

به جای آن بپرسید:

• بعد از بازی چه احساسی داری؛ آرام تر می شوی یا عصبی تر؟

• آیا بازی کردن باعث شده کمتر بخوابی یا کارهایت عقب بیفتد؟

• وقتی بازی نمی کنی، چه چیزی بیشتر از همه آزارت می دهد؟

• آیا فعالیت دیگری هم داری که به تو احساس آرامش یا موفقیت بدهد؟

این پرسش ها کمک می کنند بفهمیم بازی چه نقشی در زندگی فرد دارد؛ بدون اینکه از پیش او را به خاطر علاقه اش محکوم کنیم.

مسئله اسلحه مجازی نیست، زندگی بدون فرصت نفس کشیدن است

برای بعضی افراد، بازی جنگی فقط یک سرگرمی پرهیجان است. برای بعضی دیگر، فرصتی است برای تجربه کنترل، رقابت و موفقیت؛ چیزهایی که ممکن است در روزهای پر از فشار اقتصادی، کاری یا عاطفی کمتر احساس کنند.

اما بازی نمی تواند جای حل مسئله، گفت وگو، استراحت کافی یا حمایت اجتماعی را برای همیشه بگیرد.

پرسش مهم این نیست که چرا یک نفر اسلحه مجازی به دست می گیرد؛ پرسش این است که آیا پس از خاموش کردن کنسول، هنوز راهی برای روبه رو شدن با زندگی واقعی خود دارد؟

پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.

تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است