خیانت از تختخواب شروع می‌ شود؟ رابطه نارضایتی جنسی و خیانت را جدی‌ تر ببینیم

به گزارش خط سلامت، گاهی نارضایتی جنسی در یک رابطه وجود دارد و خیانتی رخ نمی دهد. گاهی خیانت در رابطه ای اتفاق می افتد که از نظر جنسی نیز رضایت بخش بوده است   و گاهی رابطه جنسی فقط یکی از نشانه های فاصله ای عمیق تر میان دو نفر است؛ فاصله ای که مدت ها قبل از خیانت آغاز شده است،   بنابراین سؤال دقیق تر این نیست که: آیا رابطه جنسی بد باعث خیانت می شود؟

بلکه باید پرسید:  نارضایتی جنسی چگونه می تواند در کنار عوامل دیگری، آسیب پذیری رابطه در برابر خیانت را افزایش دهد؟

خیانت یک علت واحد ندارد

در روانشناسی، رفتار خیانت آمیز را نمی توان با یک عامل توضیح داد.  ویژگی های فردی، کیفیت رابطه، فرصت، نگرش فرد نسبت به تعهد، رضایت رابطه، نیازهای برآورده نشده، هیجان های منفی، تکانشگری و حتی موقعیت اجتماعی می توانند در شکل گیری رفتار خیانت آمیز نقش داشته باشند.

پژوهش های حوزه روابط نیز نشان داده اند که خیانت پدیده ای چندعاملی است و نمی توان آن را صرفا به کمبود عشق یا کمبود رابطه جنسی نسبت داد.  این نکته مهم است؛ زیرا ساده سازی خیانت، هم به قربانی آسیب می زند و هم فهم علمی مسئله را دشوار می کند.

اما رابطه جنسی کجای این داستان قرار می گیرد؟

رابطه جنسی برای بسیاری از زوج ها فقط یک رفتار جسمانی نیست. می تواند با احساس دوست داشته شدن، جذاب بودن، صمیمیت، تأیید، نزدیکی و امنیت عاطفی پیوند داشته باشد.

وقتی فرد برای مدت طولانی احساس کند در رابطه جنسی دیده نمی شود، خواسته هایش شنیده نمی شود یا صمیمیت جنسی میان آنها از بین رفته است، ممکن است احساس فاصله بیشتری کند،  اما اینجا یک مرز مهم وجود دارد:  احساس نارضایتی، توضیح است؛ مجوز نیست . یعنی ممکن است یک نفر از رابطه جنسی خود ناراضی باشد، اما همچنان مسئولیت تصمیم های خود را بر عهده بگیرد.

خیانت انتخابی است که نمی توان مسئولیت آن را صرفا به گردن همسر انداخت.

خیانت کردم چون رابطه جنسی نداشتیم

این جمله را باید با دقت شنید.  ممکن است فرد واقعا از کمبود رابطه جنسی رنج برده باشد  اما این جمله هنوز توضیح کاملی ارائه نمی دهد. باید پرسید: آیا درباره نیازش صحبت کرده بود؟، آیا برای حل مسئله تلاش کرده بود؟، آیا مشکل جسمانی یا روان شناختی وجود داشت؟، آیا زوج درمانی یا درمان جنسی را امتحان کرده بودند؟، آیا رابطه از نظر عاطفی هم دچار فاصله شده بود؟، آیا فرد از ابتدا مرزهای تعهد را متفاوت از همسرش تعریف می کرد؟، آیا فرصت و شرایط بیرونی نیز نقش داشتند؟

این پرسش ها کمک می کنند از یک توضیح ساده به سمت فهم واقعی رفتار برویم.

نارضایتی جنسی گاهی فقط نوک کوه یخ است

فرض کنیم زوجی مدت هاست رابطه جنسی کمی دارند. در ظاهر، مشکل جنسی است. اما وقتی داستان را باز می کنیم، می بینیم زن احساس می کند تمام بار خانه بر دوش اوست. مرد احساس می کند هر کاری می کند دیده نمی شود. گفت و گوها به دعوا تبدیل شده اند. هر دو از هم فاصله گرفته اند و در نهایت رابطه جنسی نیز کاهش پیدا کرده است. در چنین شرایطی، آیا مشکل اصلی رابطه جنسی کم است؟ یا رابطه جنسی یکی از قربانیان یک رابطه فرسوده شده است؟ این تمایز در زوج درمانی اهمیت زیادی دارد.

گاهی نارضایتی جنسی به احساس طردشدگی تبدیل می شود

فردی که بارها برای رابطه جنسی درخواست کرده و پاسخ منفی گرفته، ممکن است به تدریج احساس کند: من خواستنی نیستم، جذاب نیستم، همسرم دیگر من را نمی خواهد.»

اگر این تجربه با گفت و گوی سالم همراه نباشد، احساس طردشدگی می تواند شدت بگیرد اما باز هم باید مراقب یک اشتباه باشیم.  احساس طردشدگی ممکن است زمینه ساز تصمیم های ناسالم شود، اما خودش علت قطعی خیانت نیست . افراد مختلف در برابر یک تجربه مشابه، انتخاب های متفاوتی دارند.

خیانت گاهی از جایی شروع می شود که فرد احساس می کند کسی مرا نمی بیند

در برخی روایت های خیانت، فرد سوم ابتدا با رابطه جنسی وارد زندگی فرد نشده است. ممکن است با توجه شروع شود.  یک گفت و گوی طولانی.  تعریف کردن.  شنیده شدن. احساس جذاب بودن، احساس اینکه کسی برای افکار و احساسات فرد وقت می گذارد. بعد صمیمیت عاطفی شکل می گیرد  و سپس مرزها آرام آرام جابجا می شوند. در چنین مواردی، مسئله اصلی ممکن است فقط کمبود رابطه جنسی نباشد.

فرد ممکن است در جست وجوی تجربه ای باشد که در رابطه اصلی خود احساس می کرده از دست داده است . این تجربه می تواند توجه، هیجان، تأیید یا احساس خواستنی بودن باشد.

چرا بعضی افراد با وجود نارضایتی خیانت نمی کنند؟

این سؤال بسیار مهمی است. اگر نارضایتی جنسی به تنهایی باعث خیانت می شد، هر رابطه ای که در آن تفاوت میل یا مشکل جنسی وجود دارد باید به خیانت منتهی می شد، اما چنین چیزی رخ نمی دهد.

افراد زیادی سال ها با مشکلات جنسی زندگی می کنند و به جای خیانت، گفت و گو، درمان، سازگاری یا تصمیم گیری درباره آینده رابطه را انتخاب می کنند. پس باید بین عامل خطر و علت قطعی تفاوت بگذاریم. یک عامل ممکن است احتمال یک رفتار را افزایش دهد، اما آن رفتار را اجتناب ناپذیر نمی کند.

نقش فرصت را نباید فراموش کرد

پژوهش های خیانت نشان داده اند که علاوه بر رضایت رابطه، فرصت نیز اهمیت دارد. فرد ممکن است در یک رابطه ناراضی باشد اما فرصت یا موقعیت مناسبی برای رابطه بیرونی نداشته باشد.

در مقابل، فردی ممکن است در شرایطی قرار بگیرد که تعامل مداوم با فرد دیگری، صمیمیت و مرزهای رابطه را به تدریج تغییر دهد. به همین دلیل خیانت معمولا محصول یک لحظه نیست. گاهی مجموعه ای از انتخاب های کوچک و مرزشکنی های تدریجی است.

نقش نگرش فرد به تعهد

دو نفر ممکن است دقیقا یک میزان نارضایتی جنسی داشته باشند، اما واکنش آنها کاملا متفاوت باشد. یکی می گوید: باید درباره اش حرف بزنیم. و دیگری می گوید:  پس می توانم بیرون از رابطه چیزی پیدا کنم.

این تفاوت فقط به شرایط رابطه مربوط نیست. نگرش فرد به تعهد، مرزهای شخصی، کنترل تکانه و باورهای او درباره وفاداری نیز اهمیت دارند بنابراین برای فهم خیانت باید هم رابطه و هم فرد را دید.

نارضایتی جنسی ممکن است به چرخه فاصله تبدیل شود

گاهی روند به این شکل پیش می رود: رابطه جنسی کاهش پیدا می کند. یکی احساس طردشدگی می کند.  اعتراض می کند.  دیگری احساس فشار می کند.  فشار باعث کاهش بیشتر میل می شود.  فاصله بیشتر می شود. گفت و گو کمتر می شود و هر دو احساس می کنند دیگری آنها را نمی فهمد.

در این نقطه، رابطه فقط با مشکل جنسی مواجه نیست. با یک چرخه تعاملی منفی روبرو است و اگر این چرخه برای مدت طولانی حل نشود، آسیب پذیری رابطه می تواند افزایش پیدا کند.

آیا رابطه جنسی خوب می تواند از خیانت جلوگیری کند؟

نمی توان چنین تضمینی داد. رابطه جنسی رضایت بخش می تواند یکی از مؤلفه های رضایت کلی از رابطه باشد، اما وفاداری فقط از رضایت جنسی ساخته نمی شود. ممکن است فرد از رابطه جنسی خود راضی باشد و همچنان به دلایل دیگری وارد رابطه بیرونی شود بنابراین رابطه جنسی خوب، واکسن خیانت نیست.  همانطور که رابطه جنسی کم حکم قطعی خیانت نیست.

مسئله اصلی گاهی نیازهای گفته نشده است

بعضی زوج ها درباره پول حرف می زنند. درباره فرزند حرف می زنند. درباره خرید خانه حرف می زنند.  اما درباره رابطه جنسی نه.

یکی نمی گوید چه چیزی دوست دارد و دیگری نمی گوید از چه چیزی ناراحت است. یکی از رد شدن می ترسد. دیگری از قضاوت شدن و هر دو سکوت می کنند. این سکوت می تواند فاصله را بیشتر کند. نه به این دلیل که سکوت مستقیما خیانت ایجاد می کند، بلکه چون فرصت حل مسئله را از رابطه می گیرد .

خیانت همیشه از تختخواب شروع نمی شود

این شاید مهمترین جمله این گزارش باشد. خیانت ممکن است از یک پیام شروع شود از یک راز، از یک گفت و گوی خصوصی، از پنهان کردن تلفن، از ایجاد رابطه ای که قرار نیست همسر از آن خبر داشته باشد.

رابطه جنسی ممکن است در ادامه اتفاق بیفتد، اما مرز رابطه خیلی زودتر شکسته شده باشد. به همین دلیل، در بررسی خیانت باید به فرایند شکل گیری فاصله و پنهان کاری توجه کرد، نه فقط به نقطه ای که رابطه جنسی اتفاق افتاده است.

نگاه روانشناختی دکتر مریم سامانی

از نگاه من، وقتی فردی بعد از خیانت می گوید: چون رابطه جنسی نداشتیم، خیانت کردم. نباید بلافاصله این جمله را رد کرد. باید شنید که پشت آن چه چیزی وجود دارد. شاید واقعا نارضایتی جنسی بوده است.

اما باید دید فرد با این نارضایتی چه کرده است. آیا حرف زده؟ آیا درخواست کمک کرده؟ آیا مسئله را پنهان کرده؟ آیا از ابتدا نیازهای خود را می شناخته؟ آیا مشکل جنسی قابل درمان بوده؟ آیا رابطه عاطفی هم از مدت ها قبل آسیب دیده بوده؟

و از همه مهمتر: آیا فرد مسئولیت انتخاب خودش را می پذیرد؟

در درمان خیانت، نباید نه قربانی را مقصر کرد و نه فرد خیانت کننده را از مسئولیت تصمیمش معاف کرد. ممکن است یک رابطه مشکلات جدی داشته باشد. ممکن است نیازهای جنسی برآورده نشده باشند اما هیچکدام از اینها مسئولیت انتخاب فرد خیانت کننده را حذف نمی کند.

زوجی که فقط درباره خیانت حرف می زنند، ممکن است اصل مسئله را از دست بدهند

گاهی بعد از افشای خیانت، تمام گفت و گوهای زوج حول یک سؤال می چرخد: چرا این کار را کردی؟؛ این سؤال مهم است اما کافی نیست.

باید پرسید: رابطه ما قبل از خیانت چگونه بود؟

از چه زمانی فاصله شروع شد؟

چه نیازهایی گفته نشد؟

چه گفت و گوهایی هیچ وقت اتفاق نیفتاد؟

رابطه جنسی ما چه وضعیتی داشت؟

چه اتفاقی باعث شد مرزها شکسته شوند؟

و در نهایت: آیا هر دو نفر حاضرند سهم خود را در ترمیم رابطه ببینند؟

خیانت را با کمبود رابطه جنسی یکی نکنیم

اگر قرار باشد فقط یک نتیجه از این گزارش بگیریم، همین است: نارضایتی جنسی می تواند در بعضی روابط یک عامل زمینه ای باشد، اما توضیح کامل و قطعی خیانت نیست .

خیانت پدیده ای چندلایه است.

گاهی جنسی است.

گاهی عاطفی.

گاهی ناشی از جست وجوی تأیید.

گاهی مرتبط با هیجان و تازگی.

گاهی با مشکلات عمیق رابطه همراه است.

و در بسیاری از موارد، چند عامل همزمان در کنار هم قرار می گیرند.

حرف آخر

اگر رابطه جنسی در یک زندگی مشترک کاهش پیدا کرده، نباید منتظر ماند تا مسئله به بحرانی بزرگ تبدیل شود اما نباید هم از ترس خیانت، رابطه جنسی را به وظیفه تبدیل کرد.

رابطه جنسی باید موضوع گفت و گو باشد، نه ابزار کنترل. نیاز جنسی باید شنیده شود، نه تحقیر. کاهش میل باید بررسی شود، نه اینکه بلافاصله به بی عشقی تعبیر شود و اگر خیانتی اتفاق افتاد، نباید با یک جمله همه چیز را توضیح داد:  چون رابطه جنسی نداشتیم.

گاهی خیانت در جایی اتفاق می افتد که رابطه جنسی کم شده است. گاهی در جایی که صمیمیت عاطفی از بین رفته. گاهی در جایی که مرزهای فردی ضعیف بوده اند  و گاهی در رابطه ای که از بیرون کاملا خوب به نظر می رسیده است.

برای فهم خیانت، باید داستان کامل رابطه را خواند؛ نه فقط یک صفحه از آن را .

منابع علمی

Blow, A. J., & Hartnett, K. (2005). Infidelity in committed relationships II: A substantive review. Journal of Marital and Family Therapy, 31(2), 217–233. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2005.tb01556.x

Fincham, F. D., & May, R. W. (2017). Infidelity in romantic relationships. Current Opinion in Psychology, 13, 70–74. https://doi.org/10.1016/j.copsyc.2016.03.008

Mark, K. P., Janssen, E., & Milhausen, R. R. (2011). Infidelity in heterosexual couples: Demographic, interpersonal, and personality-related predictors of extradyadic sex. Archives of Sexual Behavior, 40, 971–982. https://doi.org/10.1007/s10508-011-9771-4

Selterman, D., Garcia, J. R., & Tsapelas, I. (2019). What do people want in a partner? The role of sexual and emotional satisfaction in extradyadic behavior. Journal of Social and Personal Relationships, 36(10), 2970–2990

Atkins, D. C., Baucom, D. H., & Jacobson, N. S. (2001). Understanding infidelity: Correlates in a national random sample. Journal of Family Psychology, 15(4), 735–749. https://doi.org/10.1037/0893-3200.15.4.735

Fincham, F. D., & Beach, S. R. H. (2010). Marriage in the new millennium: A decade in review. Journal of Marriage and Family, 72(3), 630–649. https://doi.org/10.1111/j.1741-3737.2010.00722.x

پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.

تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است