جراحی آب مروارید؛ چه زمانی لازم است، چگونه انجام می‌شود و کدام لنز برای شما مناسب است؟

به گزارش خط سلامت  زمانی که کدورت عدسی عملکرد روزمره فرد مانند مطالعه، رانندگی یا کار را مختل کند. 

آب مروارید چیست؟

در داخل چشم، عدسی طبیعی مانند یک لنز شفاف عمل می‌کند و نور را روی شبکیه متمرکز می‌کند. با ایجاد آب مروارید، پروتئین‌ها و ساختارهای داخل عدسی دچار تغییر می‌شوند و عدسی به‌تدریج شفافیت خود را از دست می‌دهد.

در نتیجه، نور به شکل مناسبی از عدسی عبور نمی‌کند و کیفیت دید کاهش می‌یابد. آب مروارید معمولاً به‌آرامی پیشرفت می‌کند و ممکن است فرد برای مدت طولانی متوجه تغییر قابل‌توجهی نشود.

مهم‌ترین علائم آب مروارید

علائم می‌توانند به‌تدریج ظاهر شوند و شامل موارد زیر باشند:

• تاری یا کدر شدن دید

• کاهش وضوح تصویر

• دشواری دید در شب

• حساسیت بیشتر به نور

• ایجاد هاله اطراف چراغ‌ها

• دشواری رانندگی در شب

• کم‌رنگ یا زرد به نظر رسیدن رنگ‌ها

• نیاز مکرر به تغییر شماره عینک

• دوبینی در یک چشم در برخی موارد

شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است.

چه زمانی جراحی آب مروارید لازم است؟

تصمیم برای جراحی فقط بر اساس میزان کدر بودن عدسی گرفته نمی‌شود.

سؤال مهم‌تر این است که آب مروارید تا چه اندازه زندگی روزمره فرد را تحت تأثیر قرار داده است؟

اگر آب مروارید باعث شود فرد در مواردی مانند:

• رانندگی

• مطالعه

• کار با رایانه

• استفاده از تلفن همراه

• تماشای تلویزیون

• تشخیص چهره‌ها

• انجام فعالیت‌های روزمره

با مشکل مواجه شود، چشم‌پزشک ممکن است جراحی را توصیه کند.

اگر هر دو چشم آب مروارید داشته باشند، معمولاً جراحی آنها در دو مرحله انجام می‌شود تا چشم اول بهبود پیدا کند و سپس درباره چشم دوم تصمیم‌گیری شود.

جراحی آب مروارید چگونه انجام می‌شود؟

در جراحی آب مروارید، عدسی کدرشده خارج و با یک عدسی مصنوعی داخل چشمی (IOL) جایگزین می‌شود. امروزه شایع‌ترین روش جراحی، فیکوامولسیفیکاسیون (Phacoemulsification) است.

فیکوامولسیفیکاسیون؛ روش رایج جراحی آب مروارید

در این روش، جراح یک برش بسیار کوچک در قرنیه ایجاد می‌کند. سپس با استفاده از دستگاه مخصوص، امواج اولتراسوند عدسی کدر را به قطعات کوچک‌تر تبدیل می‌کنند. این قطعات خارج می‌شوند و در نهایت عدسی مصنوعی داخل چشم قرار می‌گیرد. به دلیل کوچک بودن برش، در بسیاری از موارد نیازی به بخیه وجود ندارد.

جراحی خارج کپسولی آب مروارید

در برخی موارد، به‌خصوص زمانی که آب مروارید بسیار متراکم یا پیشرفته باشد، ممکن است جراح به جای خرد کردن کامل عدسی، از روش اکستراکپسولار (Extracapsular Cataract Surgery) استفاده کند. این روش به برش بزرگ‌تری نسبت به فیکوامولسیفیکاسیون نیاز دارد و امروزه کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

جراحی آب مروارید با لیزر چیست؟

در برخی مراکز از فمتوسکند لیزر برای انجام بعضی مراحل جراحی آب مروارید استفاده می‌شود. لیزر می‌تواند برای ایجاد برش‌های خاص، ایجاد برش در کپسول عدسی و در برخی موارد کمک به خرد کردن اولیه عدسی استفاده شود. با این حال، لیزر به معنای «بدون جراحی» بودن درمان نیست.

همچنین جراحی لیزری آب مروارید برای همه افراد ضروری نیست و مزیت آن نسبت به روش استاندارد برای تمام بیماران یکسان نیست. هزینه و پوشش بیمه‌ای نیز بسته به کشور، بیمه و مرکز درمانی متفاوت است.

انواع لنزهای داخل چشمی بعد از جراحی آب مروارید

یکی از مهم‌ترین تصمیم‌ها قبل از جراحی، انتخاب نوع لنز داخل چشمی (IOL) است.

نوع لنز می‌تواند روی میزان وابستگی فرد به عینک بعد از جراحی تأثیر بگذارد.

لنز مونوفوکال؛ تک‌کانونی

لنزهای مونوفوکال یکی از رایج‌ترین انواع لنزهای مورد استفاده هستند. این لنزها معمولاً برای یک فاصله مشخص، اغلب دید دور، تنظیم می‌شوند. اگر فرد لنز را برای دید دور انتخاب کند، ممکن است برای مطالعه و فعالیت‌های نزدیک همچنان به عینک مطالعه نیاز داشته باشد. مزیت مهم این لنزها، کیفیت مناسب دید در فاصله هدف و سابقه طولانی استفاده بالینی آنهاست.

لنزهای تطابقی یا EDOF

برخی لنزهای جدیدتر با هدف ایجاد دامنه وسیع‌تری از دید طراحی شده‌اند.

لنزهای تطابقی (Accommodating IOL) تلاش می‌کنند تا با تغییر شکل یا موقعیت خود، عملکردی شبیه‌تر به عدسی طبیعی چشم ایجاد کنند.

در کنار آنها، لنزهای عمق کانونی گسترده (EDOF) نیز می‌توانند دامنه دید دور و میانی را افزایش دهند.

با این حال، میزان استقلال از عینک در همه افراد یکسان نیست و ممکن است برای برخی فعالیت‌های نزدیک همچنان به عینک نیاز باشد.

لنزهای چندکانونی

لنزهای چندکانونی نور را به نقاط کانونی مختلف هدایت می‌کنند تا امکان دید در فاصله‌های مختلف افزایش پیدا کند.

مزیت آنها می‌تواند کاهش وابستگی به عینک باشد. اما این لنزها ممکن است در برخی افراد باعث ایجاد:

• هاله اطراف چراغ‌ها

• خیرگی

• کاهش کیفیت دید در شرایط کم‌نور

• مشکلات دید شبانه

شوند. بنابراین انتخاب آنها باید بر اساس سبک زندگی، نیازهای بینایی و انتظارات بیمار انجام شود.

لنز توریک برای آستیگماتیسم

آستیگماتیسم باعث می‌شود انحنای قرنیه یا گاهی عدسی یکنواخت نباشد و تصویر تار شود. لنز توریک (Toric IOL) برای اصلاح آستیگماتیسم طراحی شده است.

این لنز می‌تواند در بیمارانی که آستیگماتیسم قابل‌توجه دارند، به بهبود دید بدون عینک کمک کند؛ البته میزان اصلاح به نوع و شدت آستیگماتیسم بستگی دارد.

قبل از جراحی آب مروارید چه اتفاقی می‌افتد؟

پیش از جراحی، چشم‌پزشک اندازه‌گیری‌های دقیقی انجام می‌دهد تا قدرت مناسب لنز داخل چشمی تعیین شود. این بررسی‌ها می‌تواند شامل اندازه‌گیری طول چشم، انحنای قرنیه و سایر پارامترهای مورد نیاز برای محاسبه قدرت IOL باشد.

پزشک همچنین درباره بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی سؤال می‌کند. اگر قطره یا دارویی قبل از جراحی تجویز شود، باید دقیقاً طبق دستور پزشک استفاده شود. هیچ دارویی را بدون هماهنگی با پزشک قطع نکنید.

جراحی آب مروارید چقدر طول می‌کشد؟

جراحی آب مروارید معمولاً یک عمل کوتاه است و اغلب با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. برای کاهش اضطراب ممکن است داروی آرام‌بخش نیز تجویز شود. بیمار معمولاً درد قابل‌توجهی احساس نمی‌کند و ممکن است در طول عمل نور یا حرکت‌هایی را ببیند، اما جزئیات جراحی را مشاهده نمی‌کند.

بسیاری از بیماران پس از یک دوره کوتاه تحت نظر بودن می‌توانند همان روز به خانه برگردند؛ البته باید فرد دیگری آنها را به منزل برساند.

بعد از جراحی آب مروارید چه اتفاقی می‌افتد؟

بعد از جراحی ممکن است برای مدتی:

• تاری دید خفیف

• احساس جسم خارجی در چشم

• اشک‌ریزش

• حساسیت به نور

• قرمزی خفیف

وجود داشته باشد.

پزشک معمولاً قطره‌های چشمی تجویز می‌کند و ممکن است توصیه کند هنگام خواب از محافظ چشم استفاده شود. باید در روزها و هفته‌های اول از فشار آوردن به چشم و فعالیت‌هایی که پزشک ممنوع کرده است خودداری کرد. بهبود بینایی معمولاً به‌تدریج اتفاق می‌افتد، اما زمان دقیق آن در افراد مختلف متفاوت است.

چه زمانی بعد از جراحی باید فوراً با پزشک تماس گرفت؟

برخی علائم بعد از جراحی طبیعی هستند، اما موارد زیر نیازمند ارزیابی سریع پزشکی‌اند:

• کاهش ناگهانی یا قابل‌توجه بینایی

• درد شدید یا رو به افزایش چشم

• قرمزی شدید چشم

• افزایش ناگهانی لکه‌های شناور در میدان دید

• مشاهده فلاش‌های نور

• احساس پرده یا سایه روی بخشی از میدان دید

• ترشح غیرطبیعی از چشم

این علائم می‌توانند نشانه عوارض مهمی باشند و نباید نادیده گرفته شوند.

آیا بعد از جراحی آب مروارید دوباره آب مروارید ایجاد می‌شود؟

خود عدسی مصنوعی مانند عدسی طبیعی دچار آب مروارید نمی‌شود. اما گاهی کپسولی که عدسی مصنوعی داخل آن قرار گرفته است، ماه‌ها یا سال‌ها بعد کدر می‌شود. این وضعیت کدورت کپسول خلفی (Posterior Capsule Opacification) نام دارد و گاهی به اشتباه «برگشت آب مروارید» نامیده می‌شود. در صورت ایجاد کاهش دید، معمولاً می‌توان آن را با یک درمان لیزری به نام YAG laser capsulotomy برطرف کرد.

جمع‌بندی

آب مروارید یکی از شایع‌ترین علل کاهش بینایی، به‌ویژه با افزایش سن، است. این بیماری معمولاً به‌تدریج ایجاد می‌شود و زمانی نیاز به جراحی پیدا می‌کند که کاهش بینایی، فعالیت‌های روزمره و کیفیت زندگی فرد را مختل کند.

در جراحی، عدسی کدرشده خارج و با یک لنز مصنوعی داخل چشمی جایگزین می‌شود. فیکوامولسیفیکاسیون رایج‌ترین روش جراحی است و انتخاب نوع لنز، از مونوفوکال و توریک گرفته تا لنزهای چندکانونی و EDOF، باید با توجه به وضعیت چشم، سبک زندگی و انتظارات بیمار انجام شود. بهترین لنز لزوماً گران‌ترین لنز نیست؛ بهترین لنز، لنزی است که با نیازهای بینایی و شرایط چشم شما بیشترین تناسب را داشته باشد.

پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.

تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است