سردرد و میگرن در لوپوس؛ چرا بیماران مبتلا به لوپوس بیشتر دچار سردرد می‌شوند؟+ علائم شایع لوپوس چیست؟

به گزارش خط سلامت سردرد یکی از شکایت‌های شایع در افراد مبتلا به لوپوس اریتماتوز سیستمیک (SLE) است، اما هر سردردی در فرد مبتلا به لوپوس الزاماً «سردرد لوپوسی» نیست. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که میگرن و سایر انواع سردرد اولیه در این بیماران شایع هستند و در برخی موارد نیز سردرد می‌تواند نشانه‌ای از درگیری عصبی یا عروقی مرتبط با لوپوس باشد. 

 به همین دلیل، تشخیص علت سردرد اهمیت زیادی دارد؛ به‌ویژه زمانی که سردرد جدید، شدید، ناگهانی یا متفاوت از الگوی معمول فرد باشد.

چرا لوپوس می‌تواند با سردرد و میگرن همراه باشد؟

لوپوس یک بیماری خودایمنی مزمن است که در آن سیستم ایمنی به اشتباه به بافت‌های خود بدن حمله می‌کند. این بیماری می‌تواند اندام‌های مختلفی از جمله پوست، مفاصل، کلیه‌ها، قلب، ریه‌ها، خون و در برخی افراد سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهد.

درگیری عصبی در لوپوس با عنوان لوپوس نوروسایکیتریک (Neuropsychiatric SLE) شناخته می‌شود و می‌تواند طیف وسیعی از علائم عصبی و روان‌شناختی ایجاد کند.

با این حال، نکته مهم این است که وجود لوپوس به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که هر سردرد مستقیماً ناشی از التهاب یا آسیب عصبی ناشی از بیماری است.

آیا سردرد در بیماران لوپوس همان میگرن است؟

خیر.افراد مبتلا به لوپوس ممکن است مانند سایر افراد جامعه دچار سردردهای اولیه، به‌ویژه میگرن یا سردرد تنشی، شوند.

میگرن معمولاً می‌تواند با درد ضربان‌دار، حساسیت به نور و صدا، تهوع و گاهی اختلالات بینایی یا سایر علائم پیش‌درآمدی همراه باشد.از سوی دیگر، برخی سردردها ممکن است در ارتباط با بیماری زمینه‌ای، داروها یا عوارض عروقی و عصبی لوپوس ایجاد شوند.بنابراین اصطلاح «سردرد لوپوس» نباید به‌عنوان یک تشخیص واحد برای همه سردردهای افراد مبتلا به این بیماری استفاده شود.

التهاب و سیستم عصبی چه نقشی دارند؟

التهاب یکی از ویژگی‌های اصلی لوپوس است. در برخی بیماران، بیماری می‌تواند سیستم عصبی مرکزی، یعنی مغز و نخاع، یا عروق مرتبط با آن را تحت تأثیر قرار دهد.

درگیری سیستم عصبی ممکن است از طریق مکانیسم‌های مختلفی رخ دهد؛ از جمله التهاب، اختلال عملکرد عروقی، فرآیندهای خودایمنی یا تشکیل لخته در شرایط خاص.

بااین‌حال، وجود التهاب سیستمیک در لوپوس به این معنی نیست که هر سردرد مستقیماً از التهاب مغز ناشی شده است. پزشک باید بر اساس علائم، سابقه بیماری و معاینه مشخص کند که آیا سردرد یک سردرد اولیه است یا احتمال دارد با درگیری ثانویه سیستم عصبی ارتباط داشته باشد.

ارتباط لوپوس، پدیده رینود و میگرن

پدیده رینود در بسیاری از بیماران مبتلا به لوپوس دیده می‌شود. در این وضعیت، عروق کوچک انگشتان دست و پا در واکنش به سرما یا استرس دچار انقباض می‌شوند و تغییر رنگ، سردی یا بی‌حسی ایجاد می‌کنند. رینود و میگرن هر دو با اختلالات تنظیم عروقی ارتباط دارند و به همین دلیل ممکن است در یک فرد هم‌زمان دیده شوند. بااین‌حال، وجود رینود به‌تنهایی به معنای آن نیست که علت میگرن فرد، لوپوس یا اختلال جریان خون مغز است.

چه زمانی سردرد در فرد مبتلا به لوپوس جدی است؟

در بیشتر موارد، سردرد یک وضعیت اورژانسی نیست؛ اما در فرد مبتلا به لوپوس، برخی ویژگی‌های سردرد نیازمند ارزیابی فوری پزشکی هستند.

اگر سردرد:

• ناگهان و با شدت بسیار زیاد شروع شود؛

• برای نخستین بار ایجاد شود یا با سردردهای قبلی تفاوت واضح داشته باشد؛

• به‌طور پیشرونده شدیدتر یا مکررتر شود؛

• همراه با ضعف یا بی‌حسی یک سمت بدن باشد؛

• با اختلال تکلم، بینایی یا تعادل همراه شود؛

• همراه با گیجی یا تغییر سطح هوشیاری باشد؛

• با تشنج همراه شود؛

• همراه با تب و سفتی گردن باشد؛

• یا پس از ضربه به سر ایجاد شود،

باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود.

این علائم می‌توانند در برخی شرایط نشان‌دهنده مشکلات جدی عصبی یا عروقی باشند و نباید صرفاً به «لوپوس» نسبت داده شوند.

لوپوس و خطر لخته شدن خون در مغز

یکی از شرایط مهم در برخی بیماران مبتلا به لوپوس، سندرم آنتی‌فسفولیپید (APS) است. در این سندرم، آنتی‌بادی‌های خاصی می‌توانند خطر تشکیل لخته خون را افزایش دهند. اگر لخته در عروق مغزی ایجاد شود، ممکن است فرد با علائمی مانند اختلال ناگهانی گفتار، ضعف یک‌طرفه بدن، اختلال بینایی یا سایر نشانه‌های عصبی مواجه شود. بنابراین، در بیماری که لوپوس دارد، یک سردرد جدید و غیرمعمول، به‌خصوص اگر همراه با علائم عصبی باشد، نیازمند بررسی دقیق است.

آیا داروهای لوپوس هم می‌توانند باعث سردرد شوند؟

بله، برخی داروها می‌توانند سردرد را به‌عنوان عارضه جانبی ایجاد کنند. همچنین در شرایط خاص، بعضی داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی می‌توانند عوارض عصبی نادر اما مهم ایجاد کنند. برای مثال، مننژیت آسپتیک یکی از عوارض نادر برخی داروهاست که می‌تواند با سردرد شدید، تب و سفتی گردن همراه باشد.

به همین دلیل، در صورت ایجاد سردرد جدید پس از شروع یک داروی جدید، نباید دارو را خودسرانه قطع کرد؛ بلکه لازم است موضوع با پزشک در میان گذاشته شود.

علائم شایع لوپوس چیست؟

لوپوس می‌تواند در افراد مختلف با الگوهای متفاوتی ظاهر شود. برخی از علائم شایع عبارت‌اند از:

• خستگی

• درد و التهاب مفاصل

• دردهای عضلانی

• تب

• حساسیت به نور خورشید

• بثورات پوستی، از جمله بثورات صورت

• ریزش مو

• زخم‌های دهانی

• تغییر رنگ انگشتان در پدیده رینود

• درد قفسه سینه

• تورم اندام‌ها یا سایر علائم درگیری کلیه

• برخی مشکلات عصبی یا شناختی در افراد مبتلا به درگیری عصبی لوپوس

البته هیچ‌یک از این علائم به‌تنهایی برای تشخیص لوپوس کافی نیستند.

سردرد مرتبط با لوپوس چگونه تشخیص داده می‌شود؟

مهم‌ترین مرحله، تشخیص علت سردرد است. پزشک ابتدا درباره زمان شروع سردرد، شدت، محل درد، دفعات تکرار، علائم همراه، داروهای مصرفی و سابقه بیماری سؤال می‌کند.

در صورت وجود علائم هشدار یا شک به درگیری عصبی، ممکن است بررسی‌های بیشتری مانند MRI یا CT مغز، آزمایش‌های خون و در شرایط خاص بررسی مایع مغزی نخاعی انجام شود.

نکته مهم این است که هیچ آزمایش واحدی وجود ندارد که بتواند همه سردردهای مرتبط با لوپوس را تشخیص دهد. تشخیص بر اساس مجموعه‌ای از علائم، معاینه و یافته‌های پزشکی انجام می‌شود.

درمان سردرد در بیماران مبتلا به لوپوس

درمان کاملاً به علت سردرد بستگی دارد. اگر سردرد از نوع میگرن باشد، پزشک ممکن است از درمان‌های اختصاصی میگرن و راهکارهای پیشگیری استفاده کند.

اگر سردرد با فعالیت بیماری لوپوس یا درگیری سیستم عصبی ارتباط داشته باشد، درمان بیماری زمینه‌ای اهمیت پیدا می‌کند.

در برخی شرایط ممکن است داروهای ضدالتهاب یا کورتیکواستروئیدها مورد استفاده قرار گیرند، اما مصرف آنها باید بر اساس تشخیص پزشک باشد و نباید برای هر سردردی به‌طور خودسرانه استفاده شوند.

چگونه می‌توان دفعات سردرد و میگرن را کاهش داد؟

بسیاری از عوامل سبک زندگی می‌توانند در کنترل میگرن و سردرد نقش داشته باشند. خواب منظم، مدیریت استرس، نوشیدن آب کافی، پرهیز از حذف وعده‌های غذایی و شناسایی محرک‌های شخصی می‌تواند مفید باشد.

در افراد مبتلا به لوپوس، محافظت در برابر نور خورشید نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا نور فرابنفش می‌تواند در برخی افراد باعث تشدید فعالیت بیماری شود. همچنین مصرف منظم داروهای تجویزشده و مراجعه منظم به پزشک برای کنترل بیماری اهمیت دارد.

آیا رژیم غذایی می‌تواند به سردردهای لوپوس کمک کند؟

هیچ رژیم غذایی واحدی وجود ندارد که بتواند لوپوس یا سردردهای ناشی از آن را درمان کند. بااین‌حال، داشتن یک الگوی غذایی متعادل و سالم برای سلامت عمومی و مدیریت بیماری مزمن اهمیت دارد.

در مورد مکمل‌هایی مانند ویتامین D نیز بهتر است مصرف بر اساس وضعیت فرد و نظر پزشک انجام شود، نه به‌صورت خودسرانه.

جمع‌بندی

سردرد در افراد مبتلا به لوپوس شایع است، اما هر سردردی در بیمار مبتلا به لوپوس، سردرد ناشی از خود لوپوس نیست. میگرن و سایر سردردهای اولیه نیز می‌توانند در این افراد رخ دهند.

در عین حال، لوپوس در برخی بیماران می‌تواند سیستم عصبی یا عروق را درگیر کند و در شرایط خاص، سردرد ممکن است نشانه یک مشکل جدی‌تر باشد.

به همین دلیل، سردرد جدید، شدید، ناگهانی یا متفاوت از الگوی همیشگی نباید نادیده گرفته شود. تشخیص علت سردرد و درمان آن باید با توجه به وضعیت بیماری، داروهای مصرفی و علائم همراه انجام شود.

اگر مبتلا به لوپوس هستید و الگوی سردرد شما به‌تازگی تغییر کرده است، به جای نسبت دادن آن به بیماری، علت آن را با پزشک بررسی کنید.

پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.

تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است