به گزارش خط سلامت، روز عادی خود را می گذرانید که ناگهان آهنگی قدیمی پخش می شود. پیش از آنکه تصمیم بگیرید چیزی را به یاد بیاورید، تصویر یک خیابان، چهره یک نفر یا حال و هوای دوره ای از زندگی در ذهن ظاهر می شود. ممکن است لبخند بزنید، بغض کنید یا احساس کنید برای چند لحظه به گذشته برگشته اید.
این تجربه عجیب نیست. موسیقی می تواند سرنخی برای یادآوری خاطرات شخصی باشد. آنچه حال ما را تغییر می دهد، همیشه فقط ملودی یا شعر نیست؛ ارتباطی که آن قطعه با زندگی ما پیدا کرده نیز اهمیت دارد. برای فهمیدن واکنش خود، باید علاوه بر ویژگی های آهنگ، به خاطره ها و احساسات همراه آن توجه کنیم.
چگونه موسیقی خاطرات را زنده می کند؟
پژوهش پتر جاناتا درباره خاطرات شخصی برانگیخته شده با موسیقی نشان داده است که شنیدن قطعات آشنا و مرتبط با زندگی فرد می تواند شبکه های مغزی دخیل در یادآوری خاطرات شخصی را فعال کند. به همین دلیل، گاهی بدون تلاش آگاهانه برای مرور گذشته، یک آهنگ ما را به یاد آدم ها، مکان ها و رویدادهای دور می اندازد.
در این تجربه، فقط اطلاعات یک رویداد به ذهن برنمی گردد؛ ممکن است احساس مرتبط با آن نیز زنده شود. آهنگی که در روزهای یک رابطه شنیده ایم، می تواند یادآور صمیمیت باشد و پس از جدایی، با دلتنگی همراه شود. همان قطعه تغییر نکرده، اما جایگاه آن در زندگی ما عوض شده است.
با این حال، شدت احساس به معنای دقیق بودن تمام جزئیات خاطره نیست. زنده و واقعی به نظر رسیدن یک یادآوری، نباید با ثبت بی نقص گذشته اشتباه گرفته شود.
چرا یک آهنگ برای دو نفر احساس متفاوتی دارد؟
برای یک نفر، قطعه ای قدیمی یادآور سفر خانوادگی و امنیت است؛ برای دیگری، همان قطعه به فقدان یا تنهایی پیوند خورده است. بنابراین نمی توان تنها از روی آرام بودن ریتم یا بی کلام بودن موسیقی، نتیجه گرفت که شنیدن آن برای همه آرامش بخش خواهد بود.
ترجیح شخصی و وضعیت همان لحظه نیز اهمیت دارند. ممکن است آهنگی که روزی به فرد انرژی می داده، در زمان خستگی آزاردهنده باشد. انتخاب موسیقی برای تنظیم حال، به توجه به واکنش واقعی فرد نیاز دارد؛ عنوان آرامش بخش در یک فهرست اینترنتی، تضمین کننده نتیجه نیست.
چرا هنگام ناراحتی سراغ موسیقی غمگین می رویم؟
آدم ها همیشه برای بهتر شدن حال خود موسیقی شاد انتخاب نمی کنند. گاهی یک آهنگ غمگین، احساس همراهی ایجاد می کند؛ فرد تجربه می کند که اندوه او قابل بیان و قابل فهم است. مرور پژوهش های مربوط به موسیقی غمگین نیز نشان می دهد که این موسیقی می تواند با احساساتی مانند لذت، تسلی و نوستالژی همراه باشد و واکنش شنوندگان یکسان نیست.
پس انتخاب آهنگ غمگین، به تنهایی نشانه آسیب زدن به خود یا بدتر کردن حال نیست. مهم تر این است که شنیدن آن چه مسیری ایجاد می کند: آیا فرد پس از آن احساس سبک تر شدن دارد و می تواند به فعالیت هایش برگردد، یا بیشتر در فکرهای تکراری و دردناک فرو می رود؟
مرز همراهی با احساس و نشخوار ذهنی کجاست؟
مرور یک خاطره با گرفتار شدن در آن تفاوت دارد. ممکن است موسیقی به فرد فرصت دهد اندوه خود را احساس کند، اما گاهی شنیدن مکرر یک قطعه با تکرار پرسش های بی پاسخ، سرزنش خود و مرور پایان ناپذیر گذشته همراه می شود.
پژوهش های ساندرا گاریدو و همکارانش درباره موسیقی و نشخوار ذهنی نشان می دهند که برخی شیوه های استفاده از موسیقی، به ویژه در افراد مستعد نشخوار، ممکن است با تشدید حال منفی همراه باشند. این یافته به معنای مضر بودن همه آهنگ های غمگین نیست؛ توجه را به نحوه استفاده و پیامد آن جلب می کند.
اگر هر بار شنیدن یک آهنگ، ساعت ها ذهن را درگیر خاطرات دردناک می کند و بازگشت به زندگی روزمره را دشوارتر می سازد، تغییر قطعه یا فاصله گرفتن از شنیدن مکرر آن می تواند انتخاب مناسبی باشد. لازم نیست برای اثبات عبور از گذشته، خود را مجبور به شنیدن موسیقی آزاردهنده کنیم.
آیا موسیقی می تواند اضطراب را کاهش دهد؟
مرکز ملی سلامت مکمل و یکپارچه آمریکا گزارش می کند که مداخلات مبتنی بر موسیقی در برخی شرایط، از جمله موقعیت های درمانی، می توانند به کاهش اضطراب کمک کنند. با این حال، نتایج به نوع مداخله، شرایط اجرا و گروه مورد مطالعه بستگی دارد و نباید آنها را به هر آهنگ و هر نوع اضطرابی تعمیم داد.
برای استفاده روزمره، می توان قطعه ای را انتخاب کرد که شنیدن آن راحت است، خاطره آزاردهنده ای را فعال نمی کند و شدت صدای مناسبی دارد. هدف، بررسی واکنش شخصی است؛ هیچ زمان ثابتی وجود ندارد که پس از آن، اضطراب همه افراد به مقدار مشخصی کاهش پیدا کند.
گوش دادن به موسیقی با موسیقی درمانی فرق دارد
گوش دادن به آهنگ دلخواه می تواند بخشی از مراقبت روزمره از خود باشد، اما موسیقی درمانی یک مداخله حرفه ای است. در این روش، درمانگر آموزش دیده از تجربه های موسیقایی در چارچوب رابطه درمانی و برای اهداف مشخص جسمی، روانی، شناختی یا اجتماعی استفاده می کند.
بنابراین ساختن یک فهرست آهنگ آرام، معادل دریافت موسیقی درمانی نیست. موسیقی روزمره ممکن است کمک کننده باشد، اما برای اضطراب مداوم، افسردگی یا خاطرات آسیب زایی که عملکرد فرد را مختل کرده اند، جای ارزیابی و درمان تخصصی را نمی گیرد.
برای آرامش، تمرکز و خواب چه موسیقی ای انتخاب کنیم؟
اگر هدف آرام شدن است، می توان از موسیقی ملایم با صدای پایین شروع کرد و دید آیا تنش کمتر می شود یا نه. قطعه آشنا نیز همیشه انتخاب بهتری نیست؛ اگر خاطره ناخوشایندی دارد، ممکن است شنیدن آن ذهن را بیشتر درگیر کند.
برای تمرکز، معیار اصلی نتیجه کار است. اگر به جای مطالعه، شعر آهنگ را دنبال می کنید یا در خاطرات فرو می روید، موسیقی در آن لحظه مزاحم است. می توانید موسیقی بی کلام یا سکوت را امتحان کنید و ببینید کدام شرایط به انجام بهتر کار کمک می کند.
برای خواب نیز موسیقی باید با آرام شدن سازگار باشد. اگر شنیدن آن توجه را به تلفن همراه، انتخاب پی در پی آهنگ یا مرور خاطرات می کشاند، شاید به هدف شما کمک نکند. انتخاب مناسب، قطعه ای است که برای خود فرد با استراحت همراه می شود، نه صرفاً آهنگی که نام موسیقی خواب دارد.
از کجا بفهمیم یک آهنگ برای حال ما مناسب است؟
پیش از شنیدن موسیقی، به وضعیت خود توجه کنید: مضطرب هستید، غمگینید یا به انرژی بیشتری نیاز دارید؟ پس از چند دقیقه، دوباره بررسی کنید که تنش، درگیری ذهنی و توان بازگشت به فعالیت چه تغییری کرده است. این مقایسه ساده ابزار تشخیص یا درمان نیست، اما می تواند به شناخت انتخاب های شخصی کمک کند.
گاهی یک آهنگ احساس ما را قابل بیان می کند و گاهی همان آهنگ، ذهن را به دوری از فکرهای دردناک می برد. معیار انتخاب موسیقی فقط شاد یا غمگین بودن آن نیست؛ مهم این است که پس از شنیدن، چه اتفاقی برای حال و زندگی ما می افتد.
پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
