به گزارش خط سلامت یکی از خطرناک ترین بخش های اعتیاد همین تناقض است: فرد ممکن است همزمان از مصرف آسیب ببیند و همچنان احساس کند به همان ماده نیاز دارد. از دست دادن رابطه ها، شغل، اعتماد خانواده، سلامت جسمی و حتی امید به آینده، گاهی مرحله به مرحله اتفاق می افتد؛ آن قدر تدریجی که فرد متوجه عمق خسارت نمی شود.
اعتیاد از کجا شروع می شود؟
بسیاری از افراد مصرف مواد را با هدف فرار از یک وضعیت روانی دشوار آغاز می کنند؛ اضطراب، افسردگی، تنهایی، تروما، فشار اجتماعی یا درد جسمی. اما مغز به مرور یاد می گیرد که ماده را به عنوان راهی سریع برای تغییر حال روانی دنبال کند.
اینجاست که مصرف می تواند از یک انتخاب گاه به گاه به یک الگوی اجباری تبدیل شود.
فرد دیگر فقط برای لذت مصرف نمی کند؛ گاهی برای اینکه حال بدتری پیدا نکند مصرف می کند.
چرا فرد با وجود دیدن عواقب، باز هم مصرف می کند؟
این سوال یکی از مهم ترین سوءتفاهم ها درباره اعتیاد است.
اینکه فرد بارها پیامدهای منفی مصرف را دیده، لزوما به این معنا نیست که توانایی تصمیم گیری او مانند قبل باقی مانده است. وابستگی می تواند مدارهای مغزی مرتبط با پاداش، انگیزش، یادگیری و کنترل رفتار را تغییر دهد.
به همین دلیل جمله هایی مانند فقط اراده کن یا اگر واقعا خانواده ات را دوست داری ترک می کنی، معمولا مسئله را بیش از حد ساده می کنند.
ترک اعتیاد به اراده نیاز دارد، اما فقط مسئله اراده نیست.
فنتانیل؛ چرا مصرف مواد افیونی خطرناک تر شده است؟
برای مصرف کنندگان مواد افیونی، خطر مسمومیت بیش از حد اهمیت ویژه ای دارد. فنتانیل یک ماده افیونی بسیار قوی است و ورود آن به بازار غیرقانونی مواد مخدر، خطر مصرف ناخواسته دوز کشنده را افزایش داده است.
مشکل اینجاست که فرد ممکن است دقیقا نداند ماده ای که مصرف می کند چه ترکیباتی دارد.
بنابراین مصرف ماده ای که تصور می شود هروئین یا یک قرص مسکن است، می تواند در واقع فرد را در معرض فنتانیل یا سایر مواد بسیار قوی قرار دهد.
اعتیاد همیشه به معنای بی مسئولیتی نیست
یک نکته مهم روان شناختی این است که مسئولیت پذیری و بیماری اعتیاد را نباید مقابل یکدیگر قرار داد.
فرد ممکن است مسئول پیامد رفتارهای خود باشد، اما این به معنای آن نیست که بیماری او صرفا نتیجه ضعف اخلاقی یا ضعف شخصیت است.
درمان اعتیاد معمولا نیازمند ترکیبی از حمایت، درمان روان شناختی، درمان پزشکی در صورت نیاز، تغییر محیط و یادگیری مهارت های جدید برای مقابله با وسوسه و هیجان های دشوار است.
اگر هنوز زنده ای، پایان داستان نوشته نشده است
یکی از خطرناک ترین افکار در اعتیاد این است که دیگر دیر شده است.
از دست رفتن رابطه، شغل، اعتماد خانواده یا سال های زندگی به این معنا نیست که امکان تغییر از بین رفته است.
بهبودی همیشه به معنای یک مسیر کاملا صاف نیست. ممکن است لغزش، شکست یا روزهای بسیار سخت وجود داشته باشد. اما لغزش به معنای پایان امکان درمان نیست.
اگر فردی که با اعتیاد درگیر است هنوز نفس می کشد، هنوز امکان کمک گرفتن وجود دارد.
خودسنجی؛ اعتیاد چقدر وارد زندگی من شده است؟
از خودتان بپرسید:
آیا برای آرام شدن یا فرار از احساسات دشوار به ماده یا الکل نیاز پیدا کرده ام؟
آیا مقدار مصرفم نسبت به گذشته بیشتر شده است؟
آیا برای ترک یا کاهش مصرف تلاش کرده ام و نتوانسته ام؟
آیا مصرف باعث آسیب به رابطه، کار، تحصیل یا سلامت من شده است؟
آیا با وجود دیدن پیامدهای جدی، همچنان مصرف را ادامه می دهم؟
اگر پاسخ چند مورد مثبت است، مسئله ارزش بررسی حرفه ای دارد.
نگاه روانشناختی دکتر مریم سامانی- روانشناس بالینی-
در اعتیاد، یکی از مهم ترین تغییرات این است که ماده به تدریج از یک رفتار انتخابی به ابزاری برای تنظیم حال روانی تبدیل می شود. بنابراین درمان فقط حذف ماده نیست؛ فرد باید یاد بگیرد با اضطراب، تنهایی، خشم، تروما، احساس پوچی و فشارهای زندگی بدون تکیه بر ماده روبه رو شود.
ترک زمانی پایدارتر می شود که فرد فقط از چیزی فرار نکند، بلکه برای زندگی بعد از مصرف نیز چیزی برای ساختن داشته باشد.
گاهی اولین قدم بهبودی فقط همین است: پذیرفتن اینکه کمک گرفتن شکست نیست.
پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
