به گزارش خط سلامت ساعت هنوز به هفت صبح نرسیده بود. خیابان در سکوتی سرد فرو رفته بود؛ همان سکوتی که پیش از بیدار شدن شهر، همه چیز را در آغوش می گیرد.
سارا روسری اش را مرتب کرد و دست دخترش، سوسن، را گرفت. مثل هر روز او را تا دم در بدرقه کرد. سوسن کیف مدرسهاش را روی شانه جابجا کرد و چند قدم بیشتر از در فاصله نگرفته بود که ناگهان ایستاد.
کنار تیر چراغ برق، تنها دو متر آن طرف تر، مردی روی زمین افتاده بود.
ابتدا تصور کردند مردی مست یا بیماری رهگذر است اما وقتی سوسن جلو رفت، دنیا زیر پایش خالی شد.
-بابا...؟
صدایش در گلویش شکست.
منوچهر، با صورت روی آسفالت افتاده بود. موهایش از خون به هم چسبیده و صورتش دیگر به سختی قابل شناسایی بود.
فریادی کوتاه کشید و همان جا نقش زمین شد.
سارا با دیدن پیکر بی جان شوهر و دختر بیهوش اش، تعادلش را از دست داد. دستانش را بر سر کوبید و آنقدر فریاد زد که پنجره های خانه های اطراف یکی پس از دیگری باز شدند.
همسایه ها هراسان بیرون آمدند.
همه یک چیز را با اطمینان می گفتند:
-اینجا کشته نشده... جنازه را آورده اند.
چند دقیقه بعد، بازپرس پرونده قتل وارد صحنه شد.
او از آن دسته آدم هایی نبود که به جسد نگاه کنند؛ او به سکوت اطراف جسد نگاه می کرد.
چند دقیقه هیچ حرفی نزد.
خم شد.
لباس منوچهر را بررسی کرد.
تمام خون روی سر، صورت و قسمت بالای پیراهن متمرکز بود.
اما کفشها...
تمیز بودند.
شلوار...
تقریباً بدون لکه.
زمین...
حتی یک قطره خون نداشت.
بازپرس آرام گفت:
-قاتل اینجا اشتباه نکرده... اما جای دیگری اشتباه بزرگی کرده است.
افسران پلیس با تعجب به هم نگاه کردند.
-جسد اینجا فقط رها شده.
خانه مقتول فقط چند قدم آن طرف تر بود.
بازپرس وارد خانه شد.
نه اثری از شکستن وسایل. نه دعوا. نه جیغ. نه خون. همه چیز بیش از حد طبیعی بود. اما درست هنگام خروج، چیزی توجهش را جلب کرد. بویی بسیار آشنا، بوی رطوبت لحظه ای ایستاد. این بو او را به کودکی اش برد؛ به خانه گلی پدربزرگ در روستا، جایی که بعد از شستن حیاط، موزاییک ها ساعت ها همان بوی خاص را می دادند.
سرش را پایین آورد. نیمی از حیاط هنوز نمناک بود. فقط نیمی. نه بیشتر. بازپرس لبخند بسیار کمرنگی زد. لبخندی که همکارانش آن را خوب می شناختند؛ لبخند لحظه کشف حقیقت. سارا هنوز اشک می ریخت. بازپرس کنارش نشست.
-دیشب شوهرتان کجا رفت؟
زن در میان گریه گفت:
-مثل همیشه... با اکبر و مراد... دنبال گنج.
خاله اقدس، همسایه روبرویی، حرف او را تأیید کرد.
-ساعت 9 شب دیدم سوار پیکان قهوه ای شدند. نزدیک صبح هم صدای یک ماشین شنیدم. فکر کردم دوستانش او را رساندهاند به خانه شان.
همه چیز منطقی به نظر می رسید.
دو دوست او ناپدید شده و حتی چند ساعت بعد مشخص شد هر دو همان صبح به قرقیزستان رفته اند. پرونده تقریباً بسته بود. همه مطمئن بودند قاتلان فرار کردهاند.یک ماه بعد، پلیس بینالملل آن دو را بازداشت کرد. اما بازجویی ها نتیجه ای عجیب داشت. هیچ تناقضی وجود نداشت.
هر دو با جزئیات مسیر سفر، بلیت ها، اقامت و حتی تماس هایشان را توضیح دادند.
می گفتند:
-منوچهر قرار بود بیاید. نیامد. ما هم رفتیم.
بازپرس پرونده را بست. اما چیزی ذهن اش را رها نمی کرد.
اگر این دو قاتل بودند چرا باید جنازه را تا دم خانه بیاورند؟ چرا آن همه احتیاط برای پاک کردن خون؟ چرا؟
شب هنگام، دوباره پرونده را باز کرد. به عکس های صحنه جرم خیره شد.
تصویر اول جسد.
تصویر دوم حیاط.
تصویر سوم حیاط.
باز هم حیاط.
و ناگهان...
انگار تکه های پازل در ذهنش کنار هم قرار گرفتند.
او با کف دست محکم به پیشانیاش زد.
-خودشه!
فردای آن روز، سارا دوباره به اداره آگاهی آمد. بازپرس این بار سؤال متفاوتی پرسید.
-اگر شوهرت نیمه شب رفته و سپس برگشته بود، چه کسی داخل خانه بود؟
زن رنگش پرید.
-کسی نبود.
بازپرس فقط یک عکس روی میز گذاشت. عکس موزاییک های خیس.
-این قسمت حیاط، حدود چهار ساعت قبل از پیدا شدن جسد شسته شده. چرا فقط نصف حیاط؟
سارا سکوت کرد.
بازپرس ادامه داد:
-اگر برای تمیزی بود، همه حیاط را می شستید. اگر باران بود، همه جا خیس میشد. اگر آب لوله ترکیده بود، جهت خیس شدن فرق میکرد.
چند ثانیه سکوت...
-اما فقط همان جایی خیس است که یک انسان می توانسته روی زمین بیفتد.
اشک های زن آرام سرازیر شدند. لب هایش لرزید.دیگر مقاومتی نمانده بود.
-فکر می کردم مثل همیشه تا صبح برنمیگردد!
صدایش دیگر شبیه اعتراف نبود؛ شبیه فرو ریختن بود.
- نیما را به خانه آورده بودم... مدت ها بود اصرار میکرد از منوچهر جدا شوم...
او مکث کرد.
-هنوز هوا تاریک بود که صدای در آمد. منوچهر برگشته بود. سفرش را لغو کرده بود.
او چیزی از نیما نمیدانست.
فقط در حیاط حرف میزد. از سفر. از برنامه فردا. از اینکه دوستانش زودتر رفته اند. ناگهان نیما از پشت ستون بیرون آمد. چاقو در دستش برق زد.
اولین ضربه به سر منوچهر خورد. او حتی فرصت چرخیدن پیدا نکرد. ضربه دوم... سوم... و چهارم... همه چیز در چند ثانیه تمام شد.
خون روی موزاییک ها جاری شده بود .
سارا مات و بی حرکت فقط نگاه می کرد. بعد از مرگ منوچهر، هر دو جنازه را تا جلوی خانه کشیدند. حیاط را شستند.
اما فقط همان بخشی را که خون روی آن ریخته بود. فکر می کردند هیچکسی متوجه نخواهد شد. اما بوی رطوبت... از حافظه بازپرس باهوش پاک نشد.
وقتی مأموران نیما را دستگیر کردند، او تا آخرین لحظه مقاومت کرد. اما حقیقت همیشه از جایی حرف می زند که قاتل انتظارش را ندارد. گاهی از یک تار مو. گاهی از یک قطره خون. و گاهی... از نیمه خیس از یک حیاط.
تحلیل روانشناختی پرونده جنایت
دکتر مریم سامانی - روانشناس بالینی و استاد دانشگاه
این پرونده فقط ماجرای یک قتل نیست؛ مطالعه ای از برخورد چندین فرایند روانشناختی است که در کنار هم به یک فاجعه انجامیده است.
نخست روابط پنهانی معمولاً با نوعی سوگیری خوش بینانه همراه است. افراد درگیر رابطه، به تدریج این باور را پیدا می کنند که می توانند شرایط را کنترل کنند و پیامدهای واقعی رفتارشان هرگز رخ نخواهد داد. این خطای شناختی باعث می شود خطرهای آشکار نیز کم اهمیت به نظر برسند.
از سوی دیگر، گفته نیما که امشب تو را از دست شوهرت راحت می کنم نمونه ای از تصمیم گیری تکانشی تحت سلطه هیجان است. در چنین لحظاتی، خشم، حس مالکیت، حسادت یا ترس از دست دادن رابطه فعالیت قشر پیش پیشانی مغز ــ بخشی که مسئول برنامه ریزی و کنترل تکانه هاست ــ را تحت الشعاع قرار داده و فرد را به سمت خشونت ناگهانی سوق می دهد.
پس از قتل نیز پدیده ای دیده می شود که در روانشناسی جنایی به آن تمرکز شناختی پس از جنایت گفته می شود. قاتلان، به جای فرار منطقی، وسواس شدیدی برای پاک کردن آثار جرم پیدا می کنند. در این پرونده نیز شستن بخشی از حیاط نمونه ای از همین فرایند است. آنها تصور می کردند با حذف خون، حقیقت نیز پاک می شود، در حالی که همین اقدام به مهمترین سرنخ برای بازپرس پرونده تبدیل شد.
نکته جالب دیگر، نقش سوگیری تأییدی در تحقیقات اولیه است. همه ــ از همسایه ها تا پلیس ــ به دلیل سفر دوستان مقتول، آنها را قاتل فرض کرده بودند. اگر بازپرس تنها به این فرض اولیه تکیه می کرد، احتمال داشت پرونده ماهها یا حتی سالها در مسیر اشتباه پیش برود اما او اجازه نداد فرضیه اولیه جایگزین شواهد شود؛ رویکردی که از اصول بنیادین روانشناسی شناختی و تحقیقات جنایی علمی است.
در نهایت، این پرونده نشان میدهد بسیاری از جنایت ها نه به دلیل برنامه ریزی کامل، بلکه بر اثر ترکیب هیجان شدید، تصمیم های لحظه ای و اعتماد بیش از حد به توانایی پنهان کردن حقیقت رخ می دهد. انسان ها معمولاً ردپای جرم را نه در ابزار قتل، بلکه در رفتارهای پس از آن بر جای میگذارند. در این ماجرا، قاتلان تصور می کردند خون را از روی موزاییک ها شسته اند، اما نمی دانستند که گاهی یک سطح نمناک، بلندتر از هر شاهدی فریاد می زند.
برای ورود به صفحه اینستاگرام کلیک کنید.تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
