برای اینکه آینده ای امیدوار کننده بسازیم، باید یاد بگیریم ابهام را «تحمل» کنیم، نه اینکه از آن فرار کنیم. عدم قطعیت می تواند منبع یادگیری، خلاقیت و دلسوزی باشد به شرطی که به جای واکنش های عجولانه، آن را به فرصتی برای درک و رشد تبدیل کنیم.
قطعیت؛ احساسی که از حذف اطلاعات ساخته می شود
به گزارش خط سلامت برای اینکه احساس کنیم «حق با ماست»، مجبوریم مقدار زیادی از اطلاعات اطراف را نادیده بگیریم. قطعیت یک احساس است، نه یک فرایند منطقی.
ما معمولا قبل از اینکه فکر کنیم، احساس می کنیم؛ و احساسات تعیین می کنند چه چیزی برایمان «مهم»، «واقعی»، «گمراه کننده» یا حتی «جعلی» به نظر برسد.
اگر مسیر مقابل تان واضح است، احتمالا در مسیر کسی دیگر قدم گذاشته اید.
هرچه دنیا پیچیده تر می شود، تمایل ما به تکیه بر پاسخ های ساده انگارانه و قطعی بیشتر می شود. این میل، از ترس ما نسبت به ابهام سرچشمه می گیرد.
دانستن واقعی سخت است؛ اما فکر کردن به اینکه می دانیم، آسان
وقتی حجم زیادی از واقعیت را نادیده می گیریم، احتمال خطا بیشتر می شود.
این همان «توهم دانستن» است؛ جایی که احساس قطعیت، جای تفکر را می گیرد.
در حقیقت:
ذهن ما برای تحمل ابهام ساخته شده،
اما برای فرار از درد شک، اغلب به قضاوت های زودهنگام پناه می بریم.
رنجش؛ صورت پنهان قطعیت
در نگاه اول شاید چنین به نظر برسد که اگر «یقین» داشته باشیم، رنجیده نمی شویم.
اما واقعیت برعکس است:
افرادی که از نظر احساسی «قطعیت» دارند، بیشتر از مخالفت دیگران رنجیده می شوند.
چرا؟
زیرا رنجش، نوعی قطعیت احساسی است . سدی دفاعی در برابر شک، آسیب پذیری و ابهام.
برای آزمون این موضوع:
به چیزی فکر کنید که نسبت به آن رنجش دارید.
حالا تلاش کنید دنیا را از زاویه دید طرف مقابل ببینید.
سخت است… چون قضاوت های ما ادراک مان را شکل می دهند.
وقتی لحظه ای قضاوت را کنار می گذاریم، توهم قطعیت شروع به فرو ریختن می کند.
استحقاق؛ دفاعی در برابر عدم قطعیت
حس استحقاق (Entitlement) نیز نوعی واکنش در برابر ابهام است اما پنهان تر و پیچیده تر.
استحقاق دنبال برتری است، نه عدالت.
در دیگران به وضوح دیده می شود،
اما در خودمان تقریبا نامرئی است مگر با خودآگاهی جدی.
آیا امتیازات یا نیازهای من، به حقوق دیگران آسیب می زند؟
عدم قطعیت و خودآگاهی
خودآگاهی یعنی:
هم نسبت به احساسات خود حساس باشیم،
و هم نسبت به اثر رفتارمان بر دیگران.
اما زمانی که تحت فشار احساسی هستیم، ذهن ما به حالت اتوماتیک می رود:
قضاوت سریع، واکنش سریع، نتیجه گیری سریع.
در این حالت، بیشتر «برداشت دیگران» را قضاوت می کنیم، تا اینکه «رفتار خودمان» را بررسی کنیم.
فضیلت فراموش شده: به تعویق انداختن قضاوت
دنیل کانمن سال ها پیش نشان داد:
ما اول قضاوت می کنیم؛ بعد برای قضاوت خود دلیل می سازیم.
این اشتباه طبیعی است اما قابل اصلاح.
اگر بتوانیم قضاوت را به بعد از «درک کامل» دیدگاه دیگران موکول کنیم،
زندگی مان غنی تر، روابط مان سالم تر، و تصمیم های مان دقیق تر خواهد شد.
چگونه از ابهام برای رشد استفاده کنیم؟
وقتی بتوانیم «تحمل ابهام» را تمرین کنیم:
کنجکاوتر می شویم
کمتر واکنش گر و بیشتر واکاوش گر می شویم
دلسوزتر و باهوش تر می شویم
واقعیت را کامل تر می بینیم
نقاط کورمان را پیدا می کنیم
اسیر قضاوت های شتاب زده نمی شویم
بررسی شواهد مخالف باورهای خود، یکی از قوی ترین ابزارهای رشد ذهنی است.
این کار «توهم قطعیت» را از بین می برد و ما را به آگاهی واقعی نزدیک تر می کند.
جمع بندی
عدم قطعیت دشمن ما نیست معلم ماست.
اگر بتوانیم شک را بپذیریم و به جای دفاع، به سمت یادگیری و درک حرکت کنیم:
روابط مان عمیق تر می شود
تصمیم گیری های مان دقیق تر می شود
و جهان را با واقع بینی بیشتر تجربه می کنیم
برای آینده ای امیدوارکننده، ابهام باید منبع رشد باشد، نه ماشه واکنش های عجولانه.
برای ورود به صفحه اینستاگرام کلیک کنید.تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است
