اعتیاد به گل را از کجا بشناسیم؟ ۹ نشانه که مصرف تفننی را از وابستگی جدا می کند

خط سلامت: گل یا ماری جوانا ممکن است در ابتدا راهی برای آرامش، تفریح یا فرار موقت از فشارهای روانی به نظر برسد؛ اما وقتی مصرف از کنترل فرد خارج می شود، به رغم پیامدهای منفی ادامه پیدا می کند یا زندگی روزمره را تحت تاثیر قرار می دهد، احتمال اختلال مصرف کانابیس مطرح می شود. تشخیص اعتیاد فقط با تعداد دفعات مصرف یا ظاهر فرد امکان پذیر نیست؛ الگوی مصرف، میزان کنترل، نشانه های ترک و آسیب به عملکرد شغلی، تحصیلی و خانوادگی اهمیت بیشتری دارند.

اعتیاد به گل را از کجا بشناسیم؟ ۹ نشانه که مصرف تفننی را از وابستگی جدا می کند
به گزارش خط سلامت، یکی از باورهای نادرست درباره گل این است که چون از گیاه شاهدانه به دست می آید، طبیعی بودن آن به معنای بی خطر بودنش است. در حالی که ماده موثر اصلی آن، THC، بر سامانه های مغزی مرتبط با حافظه، توجه، پاداش، انگیزه و تنظیم هیجان اثر می گذارد. بعضی مصرف کنندگان به تدریج برای رسیدن به اثر قبلی به مقدار بیشتری نیاز پیدا می کنند و ممکن است بدون آن احساس بی قراری یا اختلال خواب داشته باشند.

تفاوت مصرف گل با اعتیاد به ماری جوانا چیست؟

هر فردی که ماری جوانا مصرف می کند، لزوما به آن وابسته نیست. در تشخیص بالینی، اصطلاح اختلال مصرف کانابیس به الگویی از مصرف گفته می شود که با دشواری در کنترل مصرف و ادامه آن با وجود پیامدهای آسیب زا همراه است.

بر اساس معیارهای تشخیصی، وجود دست کم دو نشانه از مجموعه معیارهای مشخص در یک دوره ۱۲ ماهه می تواند مطرح کننده این اختلال باشد. شدت آن نیز بر اساس تعداد معیارهای موجود ارزیابی می شود. بنابراین صرف مصرف یک یا چندباره، برای تشخیص اعتیاد کافی نیست.

۹ نشانه هشداردهنده اعتیاد به گل

۱. مصرف بیشتر از آنچه فرد قصد داشته است

فرد تصمیم می گیرد مقدار کمی مصرف کند، اما در عمل بیشتر از برنامه خود گل می کشد یا مدت مصرفش طولانی تر می شود. تکرار این اتفاق می تواند نشانه کاهش کنترل باشد.

۲. تلاش ناموفق برای ترک یا کاهش مصرف

ممکن است فرد بارها تصمیم بگیرد مصرف را کنار بگذارد، برای مدتی موفق شود و دوباره به آن برگردد. فاصله میان تصمیم و رفتار، به ویژه وقتی بارها تکرار می شود، اهمیت بالینی دارد.

۳. صرف زمان زیاد برای تهیه، مصرف یا بازیابی

اگر بخش قابل توجهی از روز صرف پیدا کردن ماده، مصرف آن یا کنار آمدن با اثرات پس از مصرف شود، احتمال دارد ماری جوانا جای فعالیت های مهم زندگی را گرفته باشد.

۴. افت عملکرد تحصیلی یا شغلی

غیبت از محل کار یا دانشگاه، کاهش تمرکز، فراموشکاری، عقب افتادن مسئولیت ها و از دست دادن فرصت های مهم می توانند از پیامدهای مصرف مشکل ساز باشند. البته این نشانه ها اختصاصی گل نیستند و باید علت های دیگر نیز بررسی شوند.

۵. ادامه مصرف با وجود آسیب به روابط

فرد می داند مصرفش باعث اختلاف با همسر، خانواده یا دوستان شده است، اما نمی تواند یا نمی خواهد آن را متوقف کند. پنهان کاری، بدقولی و کنار گذاشتن مسئولیت های مشترک نیز ممکن است به تدریج ظاهر شوند.

۶. کنار گذاشتن تفریح ها و فعالیت های قبلی

فرد به تدریج علاقه خود را به ورزش، معاشرت، سرگرمی ها یا فعالیت هایی که پیش تر برایش لذت بخش بوده اند از دست می دهد و مصرف گل به بخش مرکزی برنامه روزانه تبدیل می شود.

۷. نیاز به مقدار بیشتر برای تجربه اثر قبلی

این وضعیت را تحمل دارویی می نامند. فرد ممکن است متوجه شود مقداری که قبلا باعث سرخوشی یا آرامش می شد، دیگر همان اثر را ندارد و برای رسیدن به تجربه قبلی مقدار بیشتری مصرف می کند.

۸. بروز نشانه های ترک هنگام قطع مصرف

پس از کاهش یا قطع مصرف مکرر، بعضی افراد دچار تحریک پذیری، اضطراب، بی قراری، اختلال خواب، کاهش اشتها، خلق پایین یا میل شدید به مصرف می شوند. این علائم معمولا در روزهای نخست پس از قطع شروع می شوند و ممکن است طی چند روز تا چند هفته ادامه داشته باشند.

۹. ادامه مصرف در موقعیت های خطرناک

رانندگی پس از مصرف، استفاده از گل در محیط کار یا موقعیت هایی که به تمرکز و واکنش سریع نیاز دارند، یا ادامه مصرف با وجود تجربه مشکلات جسمی و روانی، از نشانه های مهم رفتار پرخطر هستند.

آیا از روی ظاهر فرد می توان اعتیاد به گل را تشخیص داد؟

قرمزی چشم ها، خشکی دهان، افزایش اشتها، خنده های بی دلیل، کند شدن واکنش ها، اختلال تمرکز و تغییر ادراک زمان ممکن است پس از مصرف ماری جوانا دیده شوند. برخی افراد نیز دچار اضطراب، بدبینی، تپش قلب یا حملات وحشت زدگی می شوند. با این حال، هیچ کدام از این نشانه ها به تنهایی اعتیاد را ثابت نمی کنند؛ زیرا ممکن است فقط نشان دهنده اثر کوتاه مدت ماده باشند.

نکته مهم دیگر این است که فردی ممکن است ظاهر کاملا عادی داشته باشد، اما در کنترل مصرف خود دچار مشکل جدی باشد. بنابراین خانواده نباید تنها بر اساس چشم های قرمز، بوی دود یا تغییرات ظاهری درباره اعتیاد قضاوت کنند.

برای تشخیص اعتیاد به گل چه ارزیابی هایی لازم است؟

تشخیص باید توسط روانپزشک یا متخصص سلامت روان و بر اساس مصاحبه بالینی انجام شود. متخصص درباره دفعات و مقدار مصرف، مدت مصرف، میزان THC، تلاش های ناموفق برای ترک، میل شدید به مصرف، علائم ترک و تاثیر ماده بر زندگی فرد سوال می کند.

بر اساس معیارهای DSM-5-TR، وجود دو یا سه معیار در یک دوره ۱۲ ماهه با اختلال مصرف خفیف، چهار یا پنج معیار با نوع متوسط و شش معیار یا بیشتر با نوع شدید مطابقت دارد. پرسشنامه هایی مانند CUDIT-R نیز می توانند برای غربالگری اولیه به کار بروند، اما نتیجه مثبت آنها به معنای تشخیص قطعی نیست.

آزمایش ادرار هم به تنهایی اعتیاد را تشخیص نمی دهد. این آزمایش می تواند شواهدی از مواجهه قبلی با THC نشان دهد، اما مشخص نمی کند فرد در همان لحظه تحت تاثیر ماده است یا اختلال مصرف دارد. در مصرف کنندگان مکرر، آثار متابولیت های کانابیس ممکن است مدت قابل توجهی در ادرار باقی بماند.

چه زمانی مصرف گل به یک خطر جدی روانشناختی تبدیل می شود؟

مصرف ماری جوانا در برخی افراد می تواند با اضطراب شدید، بدبینی و تجربه های روان پریشانه همراه شود. شنیدن صداهایی که وجود خارجی ندارند، دیدن چیزهایی که دیگران نمی بینند یا باورهای بدبینانه و غیرواقع بینانه، علائمی هستند که نیاز به ارزیابی فوری روانپزشکی دارند. ارتباط مصرف کانابیس با خطر روان پریشی در افرادی که از سنین پایین شروع به مصرف می کنند یا مصرف مکرر و سنگین دارند، نگران کننده تر است.

اگر فرد دچار توهم، آشفتگی شدید، رفتار غیرقابل کنترل، افکار خودکشی یا خطر آسیب به خود و دیگران شد، نباید منتظر ماند تا اثر ماده از بین برود؛ مراجعه فوری به خدمات اورژانسی ضروری است.

آیا اعتیاد به گل درمان دارد؟

بله. اختلال مصرف کانابیس قابل درمان است و کمک تخصصی می تواند احتمال بازگشت به مصرف را کاهش دهد. درمان معمولا بر شناخت محرک های مصرف، مدیریت میل شدید، اصلاح باورهای مربوط به آرامش بخش بودن ماده، تنظیم خواب و هیجان و تقویت مهارت های مقابله ای متمرکز است.

درمان های روانشناختی مانند درمان شناختی رفتاری و مصاحبه انگیزشی از روش های مورد استفاده هستند. در برخی موارد، مداخلات مبتنی بر مدیریت مشوق ها نیز به برنامه درمانی اضافه می شوند. اگر اضطراب، افسردگی یا مشکلات روانشناختی دیگری هم وجود داشته باشد، باید همزمان ارزیابی و درمان شوند. در حال حاضر داروی اختصاصی تاییدشده ای که به طور معمول برای درمان اختلال مصرف کانابیس تجویز شود وجود ندارد و انتخاب مداخله باید بر اساس شرایط فرد انجام گیرد.

از منظر روانشناسی بالینی، یکی از اشتباهات رایج خانواده ها این است که مصرف گل را صرفا به بی ارادگی، بی مسئولیتی یا ضعف شخصیت نسبت می دهند. در حالی که وابستگی به مواد می تواند با عوامل مختلفی مانند اضطراب، افسردگی، تجربه های آسیب زا، فشار همسالان، مشکلات ارتباطی و تلاش برای فرار از احساسات ناخوشایند ارتباط داشته باشد.

برای کمک به فرد مصرف کننده، سرزنش، تهدید، تحقیر و کنترل افراطی معمولا راهکارهای موثری نیستند. بهتر است خانواده به جای برچسب زدن، درباره تغییرات رفتاری، افت عملکرد و پیامدهای مصرف گفت و گو کنند و او را به ارزیابی تخصصی تشویق کنند.

مهمترین پرسش این نیست که فرد چند بار گل مصرف کرده است؛ بلکه این است که آیا هنوز خودش درباره مصرف تصمیم می گیرد یا مصرف به تدریج برای او تصمیم می گیرد؟

پایان خبر برای ورود به صفحه اینستاگرام دکتر مریم سامانی (روانشناس بالینی) کلیک کنید.
ارسال نظر

اخبار پربازدید
آخرین اخبار
خط سلامت
فیلم ها
  • خط سلامت: عشق و حسادت با هم مرتبط هستند زیرا یک هورمون مشترک در این دو احساس نقش دارد. عشق احساسی است که به هورمون…

گزارش ویژه
پادکست
اتاق درمان