گاباپنتین چه نقشی در کاهش اضطراب و افسردگی دارد؟

گاباپنتین نه تنها دارویی موثر برای کنترل دردهای عصبی و تشنج ها است، بلکه می تواند به طور غیرمستقیم در کاهش اضطراب و افسردگی نیز نقش داشته باشد. با این حال، مصرف آن بدون نظارت پزشک می تواند عوارض جدی مانند خواب آلودگی، اختلالات حافظه یا تداخل با داروهای دیگر ایجاد کند. در این مقاله، همه آنچه باید درباره گاباپنتین بدانید، از کاربردها و دوز مناسب گرفته تا تداخلات دارویی و تاثیر بر افسردگی، گردآوری شده است.

به گزارش خط سلامت گاباپنتین دارویی است که به طور اصلی برای درمان درد های عصبی و تشنج ها استفاده می شود. این دارو ابتدا برای درمان صرع (تشنج) توسعه یافت، اما استفاده های آن در طول زمان گسترش یافته است. در اینجا اطلاعات بیشتری در مورد گاباپنتین، نحوه اثرگذاری، کاربرد ها و عوارض جانبی آن آورده شده است:

نحوه اثرگذاری:

گاباپنتین از نظر ساختاری شبیه به گاما آمینوبوتیریک اسید (GABA) است، اما مستقیماً بر روی گیرنده های GABA اثر نمی گذارد. این دارو با کانال های کلسیم ولتاژ وابسته در سیستم عصبی مرکزی تعامل دارد و به کاهش آزادسازی انتقال دهنده های عصبی تحریکی کمک می کند. این فرآیند باعث کاهش فعالیت غیرطبیعی عصبی در مغز و نخاع می شود که به کاهش تشنج ها و دردهای عصبی کمک می کند.

موارد مصرف گاباپنتین:

صرع (تشنج ها):
گاباپنتین به عنوان درمان کمکی برای تشنج های جزئی در بزرگسالان و کودکان (۳ سال به بالا) استفاده می شود و معمولاً همراه با داروهای ضدصرع دیگر تجویز می شود.

دردهای عصبی:
درد پس از زونا (Postherpetic Neuralgia): درد ناشی از آسیب عصبی بعد از ابتلا به ویروس زونا (شینگلز)، که گاباپنتین در کاهش این نوع درد موثر است.

نورپاتی دیابتی (Diabetic Neuropathy): دردهای عصبی ناشی از دیابت، که معمولاً حس سوزش و تیرکشیدن در پاها ایجاد می کند، می تواند با گاباپنتین کنترل شود.

درد ناشی از آسیب نخاعی: گاباپنتین برای کاهش درد ناشی از آسیب به نخاع نیز مفید است.

نورالژی سه قوایی (Trigeminal Neuralgia): درد شدید صورت ناشی از آسیب به عصب سه قوایی که گاباپنتین در درمان آن موثر است.

سندرم پای بی قرار (RLS):
گاباپنتین می تواند به کاهش علائم سندرم پای بی قرار کمک کند، به ویژه زمانی که علائم شب ها شدیدتر می شوند.

فیبرومیالژیا:
این بیماری که با درد عضلانی گسترده و خستگی همراه است، گاباپنتین می تواند در مدیریت درد و اختلالات خواب ناشی از آن موثر باشد.

موارد غیررسمی (Off-label):
اختلالات اضطرابی: اگرچه گاباپنتین برای درمان اضطراب تاسیس نشده است، اما گاهی به طور غیررسمی برای درمان اختلالات اضطرابی مانند اختلال اضطراب عمومی و اختلال اضطراب اجتماعی تجویز می شود.

بی خوابی: به دلیل اثرات آرام بخش آن، گاباپنتین می تواند در درمان اختلالات خواب مفید باشد.

اختلال مصرف الکل: گاباپنتین در کاهش اشتها به الکل و علائم ترک الکل موثر است.

اختلال دوقطبی: در برخی موارد، گاباپنتین برای کنترل نوسانات خلقی در اختلال دوقطبی تجویز می شود.

دوز و نحوه مصرف:

گاباپنتین در اشکال مختلف دارویی مانند کپسول، قرص، مایع و فرم های آزاد و طولانی اثر موجود است. دوز معمول برای دردهای عصبی معمولاً حدود ۳۰۰ میلی گرم در روز شروع می شود و به تدریج می تواند افزایش یابد. حداکثر دوز ممکن برای دردهای عصبی می تواند بین ۱۸۰۰ تا ۳۶۰۰ میلی گرم در روز باشد که به چند دوز تقسیم می شود.

برای درمان صرع، دوز شروعی ممکن است ۳۰۰ میلی گرم باشد و به تدریج افزایش یابد.

عوارض جانبی:

عوارض شایع:
خواب آلودگی و آرام بخشی: این اثر به ویژه در ابتدای درمان شایع است. توصیه می شود که بیماران از انجام فعالیت هایی که نیاز به تمرکز دارند (مانند رانندگی) تا زمانی که از اثر دارو مطمئن نشوند، خودداری کنند.

سرگیجه: ممکن است برخی افراد احساس سبکی سر یا سرگیجه کنند، به ویژه زمانی که به سرعت از جا بلند می شوند.

خستگی و احساس ضعف: این عارضه معمولاً با گذشت زمان بهبود می یابد.

تورم محیطی (ادم): تورم دست ها، پاها یا مچ ها.

افزایش وزن: ممکن است باعث افزایش اشتها و در نتیجه افزایش وزن شود.

تاری دید: تغییرات در بینایی در برخی افراد مشاهده می شود.

عوارض جدی:

افکار یا رفتارهای خودکشی: داروهای ضدصرع مانند گاباپنتین ممکن است خطر افکار یا رفتارهای خودکشی را افزایش دهند. بیماران باید تحت نظر دقیق قرار گیرند.

واکنش های آلرژیک شدید: اگر چه نادر است، ممکن است واکنش های آلرژیک شدید مانند بثورات پوستی، تورم و مشکلات تنفسی رخ دهد.

اختلالات حرکتی: لرزش، حرکات غیرارادی یا راه رفتن ناپایدار ممکن است در برخی افراد ایجاد شود.

اختلال در تنفس: در دوزهای بالا یا در ترکیب با داروهای آرام بخش دیگر، گاباپنتین می تواند باعث مشکلات تنفسی شود.

اختلالات حافظه و شناخت: برخی افراد گزارش کرده اند که دچار مشکلاتی در تمرکز، حافظه یا سردرگمی می شوند.

موارد احتیاط:

نارسایی کلیوی: گاباپنتین عمدتاً از طریق کلیه ها دفع می شود، بنابراین در افرادی که مشکلات کلیوی دارند، باید دوز دارو تعدیل شود.

بارداری: گاباپنتین به عنوان دارویی از گروه C در بارداری طبقه بندی شده است، به این معنی که ایمنی آن در بارداری ثابت نشده است و باید فقط در صورتی مصرف شود که فواید آن بیشتر از خطرات احتمالی باشد.

شیردهی: گاباپنتین در شیر مادر دفع می شود و اگرچه عوارض جانبی نادر است، باید در هنگام مصرف این دارو در دوران شیردهی احتیاط شود.

تداخلات دارویی: گاباپنتین ممکن است با داروهای آرام بخش مانند بنزودیازپین ها (مثل لورازپام، دیازپام)، مخدرها و الکل تداخل داشته باشد و خطر خواب آلودگی شدید، سرگیجه و اختلال تنفسی را افزایش دهد.

مسمومیت دارویی: علائم مسمومیت ممکن است شامل خواب آلودگی شدید، اختلال در صحبت کردن، دوبینی و مشکلات تنفسی باشد. در صورت مسمومیت باید فوراً به مراکز درمانی مراجعه کرد.

جمع بندی:

گاباپنتین دارویی مفید برای مدیریت انواع مختلف دردهای عصبی و تشنج ها است. مصرف آن باید تحت نظر پزشک انجام شود، به ویژه زمانی که برای مقاصد غیررسمی تجویز می شود یا با داروهای دیگر مصرف می شود. همیشه دستورالعمل های دوز مصرفی را به دقت دنبال کنید و از قطع ناگهانی دارو خودداری کنید تا از علائم ترک جلوگیری شود. در صورت بروز هر گونه عارضه جانبی نگران کننده یا سؤال، با پزشک خود مشورت کنید.

برای ورود به صفحه اینستاگرام کلیک کنید.

تمام مطالب سایت اختصاصی و توسط تحریریه خط سلامت تولید شده است، استفاده با ذکر منبع و لینک دهی بلامانع است